Во време кога редица градби во Македонијава наша страдална што ги граделе Римската, Византиската и Отоманската империја се оставени да ги догриза забот на времето, нашиот најнов император реши да ѕида нови. Го фрли пенкалото нашиот премиер откако си го искицира сонот и викна громко: „Скопје 2014 ќе го правиме, владеењето ќе си го красиме. Колку чини, нека чини!“
И тргна налудничавиот проект. Со звук на владини фанфари, на опозициски свирежи и народни клетви и плачеви, почна проект кој, цврсто сум уверен, на крајот ќе биде само резил што ќе ни го споменуваат додека е светот и векот! Проект за кој, да не забораваме, арчат народни пари толку слободно како татковците да им ги оставиле...
Елем, забрчеа багерите, се затркалаа камионите, се завртеа мешалки за бетон за да го излеат сонот на Грујо Први. Фатија работниците тесли и пердашки и почнаа да ѕидаат, малку успокоени дека, барем за нив, ќе капне некој денар. Меѓу нив и сега покојните жртви на лудилото на власта – Ласте Богатиновски и Горан Трајковски. Кои загинаа во текот на едно седумдневие паѓајќи од објекти на неполни 50-тина метри еден од друг. Ѕидаа неимарите измачени , шалувајќи, леејќи бетон, редејќи цигла по цигла... И кога сега гледам како мува не ги лази некои (не)одговорни, па дури имаше и обиди да ги прогласат покојните за виновни (уверен сум цврсто, драги мои, дека не станува збор за незнаење кај загинатите како се работи, туку за голема вина на тие што го брзаат целиот проект, за да се стаса сега во кампања уште некоја црвена лента да се пресече), вријам! Ама наредбодавачите можеби и сметале на жртви...
Тоа ми ги навева сега мислите кон една од најпотресните македонски легенди. Со слична тематика. Елем, во Кратово се наоѓа Радин мост на Манцева Река, за којшто народот верува дека во неговите темели жива е заѕидана некоја Рада. Според приказната мостот го граделе 9 браќа, но тој постојано им паѓал. После долго думање, решиле да дадат курбан во човечки живот. И така, вели песната:
„Се опкладиле деветте браќа
која ќе снаа утре да дојде
ручек да донесе на мајсторите
нејзе во темел да заѕидаат
да ни затрае мос на река Манцева
Вечерта кога дома дојдоа
сите им кажале на невестите
само не ѝ кажа најмалото братче
он не ѝ кажа на Рада невестата
Станала Рада ручек зготвила
ручек им однела на мајсторите
кога ја виде радиното момче
викнало оно на глас да плаче
Кога ја фанале Рада деверите
и ја заѕидале во темелите
Рада на деверите милно им се молела
барем остајте ми десната града
за да надојам машкото дете
И ја оставиле десната града
за да си надои машкото дете.“
А што да правиме ние сега? Народот за Рада испеал песна (колку и да е приказната фантастична и за неверување). Што да правиме ние сега, ние кои ги плаќаме даноците од кои власта граба пари за својот налудничав проект?! Ние кои сега имаме крвави раце, оти не застанавме доволно силно да му кажеме на императорскиот дворец дека не дозволуваме така да си игра со нас и со нашите пари и со човечки животи?
Ех, ништо не сторивме досега... Ама не мора така и да остане. Ете го кај е 5 јуни - можност да се обидеме да се искупиме за нашиот грев!
Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 14 мај 2011 година.
Showing posts with label Скопје 2014. Show all posts
Showing posts with label Скопје 2014. Show all posts
27 July 2017
Плажирање пред избори
Додека прштеше по каквиот-таков македонски медиумски простор најновата „тема“ за истакнат кодош, којашто, чинам, беше внимателно темпирана за да се одвее вниманието од претходната точка на интерес – дека интензивно се води „кампања уместо кампање“ (проштевајте, ама не можев да одолеам да не го вклучам тука „Изногуд“ еден од стриповите на моето детство кого ми го овозможуваше едно на времето екстрапопуларно белградско списание), и јавноста и новинарите подзаборавија и на уште една работа. Елем, интервјуто на премиерот Груевски на „Сител“, кое, барем колку што јас знам, ќе да е прво кое не го водеше Латас (сигурен сум дека тој има добро оправдание за тоа - ако ништо друго, барем лекарска белешка).
И така, „кампањски“ премиерот на националната телевизија распали да се фали што сè направиле, кажуваше што мисли за Шеќеринска, за кампањата на СДСМ, за постигањата... Додека тоа траеше во кујната си подготвував јадење. Оти сум го слушал тоа и претходно. Арно ама, кога водителот на вестите Валентин Николовски го постави прашањето за „Скопје 2014“ оставив сè и втрчав во дневната.
Дури тогаш видов колкава е убеденоста на нашиот премиер дека прави добра работа. Се фалеше дека со децении претходно неговите бројни претходници не си ја сакале нацијата и државата, па ете тој морал да интервенира и да гради споменици и нови згради оти така личело, дека со градежниот бум правел арно (замислете си!) па овозможувал плата и приходи на илјадници градежни работници и нивните семејства, кои се вклучени во градежниот бум...
А не кажа пустиот премиер дека арчи народни пари на хир, иако тие би можеле да бидат употребени за реставрација на уште патишта и автопати (ова последново го кажувам оти после подолго време неодамна возев по автопатот кон Градско, па видов дека асфалтот и по едната и по другата насока многу често изгледа како сложувалка (се крпело по потреба по половина квадратен метар до десет квадратни метри, иако асфалтот во нормалниот свет, колку што јас знам, се обновува по делници барем еднаш во 15-тина години, а кај нас некаде не е гибнат уште од кога е градена насоката Велес - Скопје).
Од тие пари фрлени за „Скопје 2014“ нешто можеше да се употреби и да се изградат модерни филтер станици на градски и селски водоводи и за помодерни канализации насекаде - дури до Богородица и до Радожда, во Истевник и Тромеѓе...
Можеше исто така пари да се вложат и за итна изградба на монтажните училишта по селата (кои министерот за образование ги најави уште пред два месеци) па сега да не им капе на децата по букварите кога врне, во училниците во старите училишни градби за кои министерството рече дека не се исплати да се реновираат...
Можеше многу со тие пари, да... Исто како и со парите што скопскиот градоначалник ги лупна за втората градска плажа во Скопје, на која замислете и палми засадија! И на која никогаш нема да отидам, оти јас ако одам на плажа, сакам и да пливам, а на само да се сончам (тоа можам и на мојата тераса) - оти Вардар е уште забранет за капење!
Нонсенс на векот, луѓе мои...
П.С. Во времето кога го пишувам ова, уште ништо не се знае за идентитетот за кодошот, за кои некои напишаа дека работел под псевдонимот „Корбизје". Познавајќи ја полициската логика и начинот на којшто ги именуваат операциите и соработниците, се прашувам да не е правена аналогија - што ќе рече, да не е кодошов колега на Корбизје (иако само формално)?
Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 30 април 2011 година
И така, „кампањски“ премиерот на националната телевизија распали да се фали што сè направиле, кажуваше што мисли за Шеќеринска, за кампањата на СДСМ, за постигањата... Додека тоа траеше во кујната си подготвував јадење. Оти сум го слушал тоа и претходно. Арно ама, кога водителот на вестите Валентин Николовски го постави прашањето за „Скопје 2014“ оставив сè и втрчав во дневната.
Дури тогаш видов колкава е убеденоста на нашиот премиер дека прави добра работа. Се фалеше дека со децении претходно неговите бројни претходници не си ја сакале нацијата и државата, па ете тој морал да интервенира и да гради споменици и нови згради оти така личело, дека со градежниот бум правел арно (замислете си!) па овозможувал плата и приходи на илјадници градежни работници и нивните семејства, кои се вклучени во градежниот бум...
А не кажа пустиот премиер дека арчи народни пари на хир, иако тие би можеле да бидат употребени за реставрација на уште патишта и автопати (ова последново го кажувам оти после подолго време неодамна возев по автопатот кон Градско, па видов дека асфалтот и по едната и по другата насока многу често изгледа како сложувалка (се крпело по потреба по половина квадратен метар до десет квадратни метри, иако асфалтот во нормалниот свет, колку што јас знам, се обновува по делници барем еднаш во 15-тина години, а кај нас некаде не е гибнат уште од кога е градена насоката Велес - Скопје).
Од тие пари фрлени за „Скопје 2014“ нешто можеше да се употреби и да се изградат модерни филтер станици на градски и селски водоводи и за помодерни канализации насекаде - дури до Богородица и до Радожда, во Истевник и Тромеѓе...
Можеше исто така пари да се вложат и за итна изградба на монтажните училишта по селата (кои министерот за образование ги најави уште пред два месеци) па сега да не им капе на децата по букварите кога врне, во училниците во старите училишни градби за кои министерството рече дека не се исплати да се реновираат...
Можеше многу со тие пари, да... Исто како и со парите што скопскиот градоначалник ги лупна за втората градска плажа во Скопје, на која замислете и палми засадија! И на која никогаш нема да отидам, оти јас ако одам на плажа, сакам и да пливам, а на само да се сончам (тоа можам и на мојата тераса) - оти Вардар е уште забранет за капење!
Нонсенс на векот, луѓе мои...
П.С. Во времето кога го пишувам ова, уште ништо не се знае за идентитетот за кодошот, за кои некои напишаа дека работел под псевдонимот „Корбизје". Познавајќи ја полициската логика и начинот на којшто ги именуваат операциите и соработниците, се прашувам да не е правена аналогија - што ќе рече, да не е кодошов колега на Корбизје (иако само формално)?
Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 30 април 2011 година
15 May 2011
Педа земја не остана
По силниот градежен бум во центарот на Скопје, дел од „остварувањата” на актуелната власт, за кои најголеми „заслуги” има ВМРО-ДПМНЕ (што ми роди потсетување за влијанието на масонеријата во формирањето на тајната ослободителна организација, и нејзиното синхроно “присуство” во партијата со светло име денеска, после повеќе од век од тој датум), во центарот на Скопје не остана педа земја нешто да се направи. Сѐ е брате испозафатено, до последната стапка... До толку што решија и во Вардар да навлезат, па не еден, туку два моста да направат. А и статуи не заборавија да му посадат. И нова прескапа градска плажа тука пред нив. За скопјани да се сончаат и да се восхитуваат на генијалноста на Владата, која цела историја им изгради на едвај два квадратни километри.
Бум! Некои велат градежен бум. Ама мене ми е бум во главата - од куп пари испотрошени досега за нечуениот досега хир на власта. Ама, како што им се испослучи сега, по притисокот од СДСМ и со свршениот чин да се оди предвремено во избори на новиот парламент, поради форсираното градење и власта ја заболе главата. Сѐ испозафати во центарот на Скопје предвреме, и не им останаа парцели за нови предизборни проекти.
Можам да замислам како се препотувале во врвот на партијата, кроејќи планови какви нови Остварувања да направат... Нејсе, некому му текнало дека има решение - ја извадиле од нафталин 12-13 години старата идеја, па решија да прават подземна сообраќајница. Не остана место на земја, па одиме под земја! Не е важно каде, важно е да се гради за да се покаже дека се остварува.
И така... се договорија градоначалникот на Скопје Коце Трајановски и контролорот на буџетот Зоран Ставрески, дека Скопје ќе го личи една подземна улица. Ќе плаќаат за тоа и градот, ќе плаќа и Владата. И двете сега ги контролира ДПМНЕ. За да создадат ново Потемкиново село, кое е прескапо и целосно излишно. Оти проблемот со густиот сообраќај во Скопје се решава на други поелегантни начини. Со воведување еднонасочен сообраќај на постоечките сообраќајници. И со целосно средување на ЈСП, кое, дознаваме, повторно бележи загуби. Вака, со отворање на уште две градилишта (влезот и излезот од тунелот), уште повеќе ќе се зголеми сообраќајниот хаос барем во текот на една година.
Кога сме кај „Скопје 2014”, власта е решена да го истурка по секоја цена. Дури и ако изгуби на изборите. Оти се плаши дека ако падне од врвот, тој што ќе дојде на нејзиното место веднаш ќе го стопира грандиозниот барок. Уф, можам да замислам колку се насекирале? Ама му текнало некому решение...
„Еј, имаме резервирани пари во ММФ! Ќе земеме 220 милиончиња, ќе платиме однапред сѐ на градежните фирми, па после да ги видам тие што ќе дојдат како ќе ни го уништат златно Скопје 2014”... Веројатно вака зазвучило соломонското решение.
И тука завршил брејнстормингот. Оти таа една идеја им дала и решение за другото што им е нужно неопходно. „Ете пари и за купување гласови, дали преку вреќи брашно, дали преку сини банкноти... а најмногу за нови работни места - уште партиски војници во државната администрација. Ќе мора така - ситуацијата е кризна, може и да ги изгубиме изборите, мора да се билда гласачко тело сега”.
П.С. Во меѓувреме, ја чекаме тужбата на скулпторката Стефановска против СДСМ и препотувањето на судиите...
Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 2 април 2011 година.
Бум! Некои велат градежен бум. Ама мене ми е бум во главата - од куп пари испотрошени досега за нечуениот досега хир на власта. Ама, како што им се испослучи сега, по притисокот од СДСМ и со свршениот чин да се оди предвремено во избори на новиот парламент, поради форсираното градење и власта ја заболе главата. Сѐ испозафати во центарот на Скопје предвреме, и не им останаа парцели за нови предизборни проекти.
Можам да замислам како се препотувале во врвот на партијата, кроејќи планови какви нови Остварувања да направат... Нејсе, некому му текнало дека има решение - ја извадиле од нафталин 12-13 години старата идеја, па решија да прават подземна сообраќајница. Не остана место на земја, па одиме под земја! Не е важно каде, важно е да се гради за да се покаже дека се остварува.
И така... се договорија градоначалникот на Скопје Коце Трајановски и контролорот на буџетот Зоран Ставрески, дека Скопје ќе го личи една подземна улица. Ќе плаќаат за тоа и градот, ќе плаќа и Владата. И двете сега ги контролира ДПМНЕ. За да создадат ново Потемкиново село, кое е прескапо и целосно излишно. Оти проблемот со густиот сообраќај во Скопје се решава на други поелегантни начини. Со воведување еднонасочен сообраќај на постоечките сообраќајници. И со целосно средување на ЈСП, кое, дознаваме, повторно бележи загуби. Вака, со отворање на уште две градилишта (влезот и излезот од тунелот), уште повеќе ќе се зголеми сообраќајниот хаос барем во текот на една година.
Кога сме кај „Скопје 2014”, власта е решена да го истурка по секоја цена. Дури и ако изгуби на изборите. Оти се плаши дека ако падне од врвот, тој што ќе дојде на нејзиното место веднаш ќе го стопира грандиозниот барок. Уф, можам да замислам колку се насекирале? Ама му текнало некому решение...
„Еј, имаме резервирани пари во ММФ! Ќе земеме 220 милиончиња, ќе платиме однапред сѐ на градежните фирми, па после да ги видам тие што ќе дојдат како ќе ни го уништат златно Скопје 2014”... Веројатно вака зазвучило соломонското решение.
И тука завршил брејнстормингот. Оти таа една идеја им дала и решение за другото што им е нужно неопходно. „Ете пари и за купување гласови, дали преку вреќи брашно, дали преку сини банкноти... а најмногу за нови работни места - уште партиски војници во државната администрација. Ќе мора така - ситуацијата е кризна, може и да ги изгубиме изборите, мора да се билда гласачко тело сега”.
П.С. Во меѓувреме, ја чекаме тужбата на скулпторката Стефановска против СДСМ и препотувањето на судиите...
Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 2 април 2011 година.
15 February 2011
Сите во Дубаи
Почна годинава со убаво и со многу силно ветување за радост и бериќет. Преку првите рожби во новата година, близначиња, машко и женско. Го здогледаа светот во приватната болница „Ремедика“ во првата минута. Бевме јас и, верувам, многумина други, охрабрени, оти сметавме дека тоа е некаков знак од небото дека годината ќе ни биде родна, радосна, расцветана, разумна и како ризница. Оти претходно нѐ удри рецесијата, па не беше баш пријатно.
Арно ама, клопчето почна да ни се расплеткува во друга насока. Ај што си продолжи тој бишка-грипот од претходната година, туку ни продолжи и рецесијата, која власта отпрвин ја негираше, па после ја „смалуваше“. Тие две работи мене баш и не ми се испрчија отпрво пред очи како знак дека нема да биде така како што сум се надевал. Требаше да ме тресне по нос тупаницата на власта во почетокот во февруари. Признавам бев неспремен. Не ги предвидов добро лошите знаци.
Ме акна, здраво ме акна. Ги паметам вестите кога ги видов истопорени. Од тоа насмевките, да признам синестезија ме фати. Од сликата што ја гледав, нешто во мозокот се групираше и - не лажам! - ми се чуја и дисторзирани фанфари!
Ама набргу ми падна мрак пред очи. „Скопје 2014“. „Свих ми бубњева Дарквуда!“, што би рекол Загор Те-Неј, стрип-јунакот на моето детство. Во време на криза, кога речиси секој сектор на државата се распарува, кога од позитивни промени имавме само најави и Потемкинови села, власта реши да арчи пари на ангро на гол фодуллак. И иако потоа се случуваа еден куп протести на стечајци и лекари; иако стопанските комори цвилеа; иако гувернерот на Народна Банка стегаше и отпушташе за да ја задржи монетарната стабилност; иако на матичните лекари им ги намалуваа надоместоците по пациент; иако социјалците постојано се бунеа дека парите им доцнат, исто како и стипендиите за студентите; иако индустриското производство паѓаше; иако извозот паѓаше или стагнираше, нашата власт продолжи смело со својата налудничава идеја да инвестира во споменици и во реконструкција на Скопје. А колку да измие образ, поднабави по некој апарат за здравствените установи - ама кога ќе се земе целата вредност на тие набавки, не изнесуваат ни колку копитото на коњот на Гоце пред Камени!
Такво градежно лудило како кај нашата власт, го зафати претходно владетелот на Дубаи. Само што тој сепак реши да инвестира во туристички капацитети, нешто што би носело многу приходи на емиратот. Но и покрај тоа, неговата корпорација банкротираше. Веста за тоа го обиколи светот.
Се прашувам, во фонот на овие настани, каков епилог може ние да очекуваме во годинава што е пред нас. Кога нафташкиот шеик, кој покрај личното богатство трошеше и пари од странски инвеститори и кредитори, „рикна“, што ќе ни се случи нам? Ние ни инвестиции не можеме да привлечеме. Ене, Бунарџик 1 работи со само 15 отсто од планираниот капацитет, а „Шише Џам“ фино ни рече „Чао, шашма државо...“
Како што се покажа власта досега, сметам дека заслужуваат да ги спакуваме сите топтан и да ги испратиме во Дубаи. Да учат таму какви чекори презема владетелот Шеик Мохамед бин Рашид ал Мактум за да се извлече од кашата. Но и поради друга работа - таму повеќе ќе бидат од фајде отколку тука кај нас. Во некоја актракција - музеј на лудите соништа!
П.С. Абе, ова бишка-грипот пак се врати, а? Ау, да не биде новава година како изминатава? Леле мајко...
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 31 декември 2010 година.
Арно ама, клопчето почна да ни се расплеткува во друга насока. Ај што си продолжи тој бишка-грипот од претходната година, туку ни продолжи и рецесијата, која власта отпрвин ја негираше, па после ја „смалуваше“. Тие две работи мене баш и не ми се испрчија отпрво пред очи како знак дека нема да биде така како што сум се надевал. Требаше да ме тресне по нос тупаницата на власта во почетокот во февруари. Признавам бев неспремен. Не ги предвидов добро лошите знаци.
Ме акна, здраво ме акна. Ги паметам вестите кога ги видов истопорени. Од тоа насмевките, да признам синестезија ме фати. Од сликата што ја гледав, нешто во мозокот се групираше и - не лажам! - ми се чуја и дисторзирани фанфари!
Ама набргу ми падна мрак пред очи. „Скопје 2014“. „Свих ми бубњева Дарквуда!“, што би рекол Загор Те-Неј, стрип-јунакот на моето детство. Во време на криза, кога речиси секој сектор на државата се распарува, кога од позитивни промени имавме само најави и Потемкинови села, власта реши да арчи пари на ангро на гол фодуллак. И иако потоа се случуваа еден куп протести на стечајци и лекари; иако стопанските комори цвилеа; иако гувернерот на Народна Банка стегаше и отпушташе за да ја задржи монетарната стабилност; иако на матичните лекари им ги намалуваа надоместоците по пациент; иако социјалците постојано се бунеа дека парите им доцнат, исто како и стипендиите за студентите; иако индустриското производство паѓаше; иако извозот паѓаше или стагнираше, нашата власт продолжи смело со својата налудничава идеја да инвестира во споменици и во реконструкција на Скопје. А колку да измие образ, поднабави по некој апарат за здравствените установи - ама кога ќе се земе целата вредност на тие набавки, не изнесуваат ни колку копитото на коњот на Гоце пред Камени!
Такво градежно лудило како кај нашата власт, го зафати претходно владетелот на Дубаи. Само што тој сепак реши да инвестира во туристички капацитети, нешто што би носело многу приходи на емиратот. Но и покрај тоа, неговата корпорација банкротираше. Веста за тоа го обиколи светот.
Се прашувам, во фонот на овие настани, каков епилог може ние да очекуваме во годинава што е пред нас. Кога нафташкиот шеик, кој покрај личното богатство трошеше и пари од странски инвеститори и кредитори, „рикна“, што ќе ни се случи нам? Ние ни инвестиции не можеме да привлечеме. Ене, Бунарџик 1 работи со само 15 отсто од планираниот капацитет, а „Шише Џам“ фино ни рече „Чао, шашма државо...“
Како што се покажа власта досега, сметам дека заслужуваат да ги спакуваме сите топтан и да ги испратиме во Дубаи. Да учат таму какви чекори презема владетелот Шеик Мохамед бин Рашид ал Мактум за да се извлече од кашата. Но и поради друга работа - таму повеќе ќе бидат од фајде отколку тука кај нас. Во некоја актракција - музеј на лудите соништа!
П.С. Абе, ова бишка-грипот пак се врати, а? Ау, да не биде новава година како изминатава? Леле мајко...
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 31 декември 2010 година.
18 December 2010
Бутел 2014
Во болница сум лежел само еднаш. Во 1996 година во Воена болница. Мојата матична лекарка не сакаше да ме пушти во Државна, оти ми рече дека стопати подобро ќе бидам третиран во огромната зграда карши базенот. И сега на др. Лиле од „Феличита“ сум ѝ многу благодарен. Исто како и на др. Слободан, кој кога ме виде во каква состојба сум, веднаш ме прими во Воена. Беше, како што чув во тие две недели во болницата, извонреден стручњак во својата област, поприлично познат надвор од нашите граници.
После 15-16 дена од таа болница излегов излекуван, но, како што ми кажаа потоа роднините и блиските, и малку поправен. Делумно тоа се должи на лежењето и слабата физичка активност, но главно на храната што ја добивавме. Навистина добивавме одлично избалансирана исхрана, за непцето разновидна, а за волуменот на желудникот - потаман. Се гледаше дека добри мајстори работат во кујната...
После најновите случувања во Клиничкиот ни центар со фирмата која подготвуваше храна за болните, повторно се вратив на тие мои болнички денови.
Дента кога фирмата „Хацат“, која пет години доставувала храна за болните од која биле задоволни и пациентите и лекарите, решила да прекине со испорака оти државата им е должна милион евра, во Клинички се прибегнало кон итни мерки. Купиле кифли за пациентите, а и побарале појадок од Воена болница. Каде што мислам дека уште се готви како што треба. Па така барем за малку е избегната кашата којашто на околу 1.000 пациенти во Клинички им ја запржи државата. Која се однесува вон секаква логика. Што пак се гледа и од потезите што ги влечеше потоа. Замислете си само, правдајќи се дека еден ден - потенцирам! - еден ден „Хацат“ не испорачал појадок, министерот Бујар Османи (кој во последно време освен што трча да се слика на презентација на туѓи донации, почна и да им се лути на новинарите што не го фалат) решил да го раскине договорот „оти ,Хацат` го прекршила“
Ајдееее... А да кажеше тој колку им е платено на „Хацат“! Од каде велат дека Клинички им должи милион евра. Ќе кажеше - да имаше што да каже... Напротив, Османи немаше аргумент за обвинувањето од „Хацат“ дека државата катаљарда пати го прекршила договорот со нив и не им плаќа за тоа што го доставуваат во болничките соби. Ќе да е дека министерството за здравство нема со што да плати - како што се гледа од целата слика во македонската медицина...
Но, има и друга можност. Бујар Османи е дел од владата која повеќепати напомена дека за нив се приоритет се спомениците и новите градби. Во ова време на криза!!! Кога медицината е во состојба на распаѓање, нема пари за социјалците, производството стагнира... Мајко мила, од ова лудило со „Скопје 2014“ и „Македонија 2014“, мене ми изгледа дека ќе излезе и „Бутел 2014“. Куп нови споменици на пресни гробови. На голем дел од нив со крст - кој им го ставила власта. Само за мермерот сепак ќе мора да платат расплаканите семејства...
П.С. Во целиов овој заплет, има и друга можност. Човек може да си помисли и дека министерот читал некои книги од алтернативната медицина за лекување со глад. Па веројатно си мислел дека така најлесно ќе го реши проблемот на болните. Тие ќе гладуваат и ќе се лекуваат, тој ќе штеди пари, а „Хацат“ ќе си остане со прстот во уста...
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 18 декември 2010 година.
После 15-16 дена од таа болница излегов излекуван, но, како што ми кажаа потоа роднините и блиските, и малку поправен. Делумно тоа се должи на лежењето и слабата физичка активност, но главно на храната што ја добивавме. Навистина добивавме одлично избалансирана исхрана, за непцето разновидна, а за волуменот на желудникот - потаман. Се гледаше дека добри мајстори работат во кујната...
После најновите случувања во Клиничкиот ни центар со фирмата која подготвуваше храна за болните, повторно се вратив на тие мои болнички денови.
Дента кога фирмата „Хацат“, која пет години доставувала храна за болните од која биле задоволни и пациентите и лекарите, решила да прекине со испорака оти државата им е должна милион евра, во Клинички се прибегнало кон итни мерки. Купиле кифли за пациентите, а и побарале појадок од Воена болница. Каде што мислам дека уште се готви како што треба. Па така барем за малку е избегната кашата којашто на околу 1.000 пациенти во Клинички им ја запржи државата. Која се однесува вон секаква логика. Што пак се гледа и од потезите што ги влечеше потоа. Замислете си само, правдајќи се дека еден ден - потенцирам! - еден ден „Хацат“ не испорачал појадок, министерот Бујар Османи (кој во последно време освен што трча да се слика на презентација на туѓи донации, почна и да им се лути на новинарите што не го фалат) решил да го раскине договорот „оти ,Хацат` го прекршила“
Ајдееее... А да кажеше тој колку им е платено на „Хацат“! Од каде велат дека Клинички им должи милион евра. Ќе кажеше - да имаше што да каже... Напротив, Османи немаше аргумент за обвинувањето од „Хацат“ дека државата катаљарда пати го прекршила договорот со нив и не им плаќа за тоа што го доставуваат во болничките соби. Ќе да е дека министерството за здравство нема со што да плати - како што се гледа од целата слика во македонската медицина...
Но, има и друга можност. Бујар Османи е дел од владата која повеќепати напомена дека за нив се приоритет се спомениците и новите градби. Во ова време на криза!!! Кога медицината е во состојба на распаѓање, нема пари за социјалците, производството стагнира... Мајко мила, од ова лудило со „Скопје 2014“ и „Македонија 2014“, мене ми изгледа дека ќе излезе и „Бутел 2014“. Куп нови споменици на пресни гробови. На голем дел од нив со крст - кој им го ставила власта. Само за мермерот сепак ќе мора да платат расплаканите семејства...
П.С. Во целиов овој заплет, има и друга можност. Човек може да си помисли и дека министерот читал некои книги од алтернативната медицина за лекување со глад. Па веројатно си мислел дека така најлесно ќе го реши проблемот на болните. Тие ќе гладуваат и ќе се лекуваат, тој ќе штеди пари, а „Хацат“ ќе си остане со прстот во уста...
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 18 декември 2010 година.
Невидливиот човек
Претполагам дека малкумина се оние коишто повеќепати во животот не посакале да бидат како јунакот на една новела на помалку чудниот Херберт Џорџ Велс. Да заличат на научникот Грифин од „Невидливиот човек“. Не целосно, верувам, оти не би сакале да полудат, ама сигурно би сакале да станат невидливи барем во некои клучни мигови. За да може така да се мушнат некогаш во некоја просторија па да чујат некоја важна информација, инсајдерска, која би им помогнала да се збогатат; или да дојдат до некоја мудрост туѓа како да си го поразат непријателот; да видат каков е некој зад затворени врати или пак само да чујат што другите навистина мислат за нив...
Но, тоа, драги мои, сега и во иднина ќе биде само научна фантастика. Во кој жанр е сместена и новелата на Херберт Џ. Велс. И сега што правиме со таа пуста желба иманентна, што ќе рече присутна, во секој човек? Ништо! Ќе мора да бараме компензација, сиреч други начини, за задоволување на таа глад. Да чекаме пријател ли, весник ли, сајт ли, социјална мрежа ли, книга ли, да ни ги даде информациите што ни се потребни.
Во сферата на геополитиката тоа веќе се случува. "Викиликс" моментално ја ремети американската дипломатија. Објави еден куп депеши, коишто, како што кажува името, требало да останат нешто што ќе го дознае само дипломатијата на САД и државниот врв. И игра улога на доброупатен човек којшто информира што се случувало и зборувало зад затворени врати. Импликациите на овој потег допрва ќе се согледуваат, и иако веќе се разви дискусија на интернет за тоа што може да се очекува после оваа бомба и колку е оправдан потегот на "Викиликс", немам намера да завлегувам сега во тие води.
Повеќе би сакал да замислувам дека по некое чудо овој сајт некогаш ќе објави еден куп документи и разговори коишто ќе ми помогнат да дознаам зошто се направи таков невиден грабеж при приватизацијата во кревката македонска демократија; зошто цели две децении се водеше таква надворешна и внатрешна политика во оваа држава; зошто се земаа толку многу кредити и каде отидоа парите од нив; зошто тргнавме во плурализам дури и порано од Словакија, а сега оваа земја е светлосни години пред нас - и економски и во поглед на политичкиот кредибилитет во рамките на европското семејство, но и во поглед на внатрешната демократија - да не зборувам за други многу попознати и пославни примери во овој поглед, како Словенија, Полска...
Би сакал Викиликс некогаш да објави и психолошки профил на овој народ, кој упорно гласа за едни исти луѓе и партиски знамиња, без разлика дали сега се на власт или во опозиција; да дознаам зошто како народ дозволуваме толку да нѐ лажат, и тоа со конструкции кои и детенце некаде во странство веднаш би ги препознало како измама.
Би сакал и да дознаам зошто освен еден грст луѓе, кои не се политички активни, сите други седиме и молчиме додека ги трошат парите што јас и ти ги внесуваме во државниот буџет, а власта ни ги троши на споменици, мостови и палати покрај Вардар. Оти тоа им било приоритет, молим ти се?!
П.С. Да биде невидлив, сметам, сега би сакал да биде и Иво Санадер, претходниот премиер на Хрватска. Оти таму државата посегна и по него.
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 11 декември 2010 година.
Но, тоа, драги мои, сега и во иднина ќе биде само научна фантастика. Во кој жанр е сместена и новелата на Херберт Џ. Велс. И сега што правиме со таа пуста желба иманентна, што ќе рече присутна, во секој човек? Ништо! Ќе мора да бараме компензација, сиреч други начини, за задоволување на таа глад. Да чекаме пријател ли, весник ли, сајт ли, социјална мрежа ли, книга ли, да ни ги даде информациите што ни се потребни.
Во сферата на геополитиката тоа веќе се случува. "Викиликс" моментално ја ремети американската дипломатија. Објави еден куп депеши, коишто, како што кажува името, требало да останат нешто што ќе го дознае само дипломатијата на САД и државниот врв. И игра улога на доброупатен човек којшто информира што се случувало и зборувало зад затворени врати. Импликациите на овој потег допрва ќе се согледуваат, и иако веќе се разви дискусија на интернет за тоа што може да се очекува после оваа бомба и колку е оправдан потегот на "Викиликс", немам намера да завлегувам сега во тие води.
Повеќе би сакал да замислувам дека по некое чудо овој сајт некогаш ќе објави еден куп документи и разговори коишто ќе ми помогнат да дознаам зошто се направи таков невиден грабеж при приватизацијата во кревката македонска демократија; зошто цели две децении се водеше таква надворешна и внатрешна политика во оваа држава; зошто се земаа толку многу кредити и каде отидоа парите од нив; зошто тргнавме во плурализам дури и порано од Словакија, а сега оваа земја е светлосни години пред нас - и економски и во поглед на политичкиот кредибилитет во рамките на европското семејство, но и во поглед на внатрешната демократија - да не зборувам за други многу попознати и пославни примери во овој поглед, како Словенија, Полска...
Би сакал Викиликс некогаш да објави и психолошки профил на овој народ, кој упорно гласа за едни исти луѓе и партиски знамиња, без разлика дали сега се на власт или во опозиција; да дознаам зошто како народ дозволуваме толку да нѐ лажат, и тоа со конструкции кои и детенце некаде во странство веднаш би ги препознало како измама.
Би сакал и да дознаам зошто освен еден грст луѓе, кои не се политички активни, сите други седиме и молчиме додека ги трошат парите што јас и ти ги внесуваме во државниот буџет, а власта ни ги троши на споменици, мостови и палати покрај Вардар. Оти тоа им било приоритет, молим ти се?!
П.С. Да биде невидлив, сметам, сега би сакал да биде и Иво Санадер, претходниот премиер на Хрватска. Оти таму државата посегна и по него.
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 11 декември 2010 година.
14 December 2010
Климе и Cray-zee
Многу ме израдува веста дека на Универзитетот за информатички науки и технологии во Охрид се составува првиот македонски суперкомпјутер. Уште повеќе ми се бендиса тоа што висококомпетентните професори и нивните студенти нашле солуција тој да чини колку „Голф 5“. И не се сомневам дека ќе биде така.
Но најсилна радост ме обли од веста дека компјутерот (кој, патем, би било прикладно да го наречеме со две имиња - едното е „Климе“, кога веќе ќе се роди во Охрид, а за второто ќе разглобувам малку подолу) ќе стои достојно рамо до рамо со најмоќните светски суперкомпјутери по една, за мене, како поборник на слободниот софтвер, многу битна работа. Имено, и тој ќе работи со верзија на оперативниот систем „Линукс“, што е случај со 470 од „ѕверовите“ кои годинава влегоа во листата „Топ 500 суперкомпјутери“.
Ама, ајде да не се занесувам премногу со фалењето на „Линукс“-от, за тоа може да ви зборуваат момците и девојките од организацијата „Слободен софтвер Македонија“. Имам друга работа...
Елем, мислам дека новиот суперкомпјутер, за кој авторите велат дека преку интернет-врска ќе биде достапен бесплатно за сите академски институции, ќе мора да помогне да се одгатнат некои работи кои се случуваат во земјава, во која има и отповеќе улавости. Затоа и мислам дека второто име мора да му биде „Cray-zee“. Cray по името на првиот прославен суперкомпјутер на светот, „роден“ пред повеќе од три децении, а тоа -zee пак е тука оти не ми текнуваше ништо подобро за да го формирам името, кое кога ќе се изговори е идентично на англиското crazy. Односно: улаво.
А улафчини, како што би рекле беровци, во земјава има и отповеќе. Исто како и работи што моментално може да те споулават. Летаат и убиваат покриви на болници и на училишта, гладните стечајци упорно си трошат пари за од внатрешноста да доаѓаат во Скопје да бараат спас од Владата, која очигледно не ги есапи ич, а во меѓувреме се тепаме на мртво на спортските натпревари, па запира мечот за спортистите да ја гледаат пресметката на навивачите на трибините...
Владата е незаинтересирана за обврските кон училишните сметководители кои се без плата повеќе од половина година; не сака да ги вдоми пак под покрив на училиштата училишните стоматолози; а во меѓувреме си продолжува изградбата на Триумфалната порта и на спомениците од „Скопје 2014“, исто како и на еден куп згради на кејот на Вардар во Скопје. Па добро бре, во ова време на криза ли е приоритет изградба на нефункционални објекти? Зарем не можеше толку пари колку што се предвидени за „Скопје 2014“ да се наменат за итна санација на основните и средните училишта. Некаде децата седат на клупи од пред 40 и кусур години.
Нејсе, ќе ја искористам и јас првата прилика да го прашам „Cray-zee“ со парите за „Скопје 2014“ колку нови училишта може да се направат...
П.С. Втората работа што ме израдува неделава е тоа што ќе имаме Германски божикен базар пред ГТЦ. Па ќе се почуствувам и јас еднаш како во Нирнберг или во Минхен. Кои можеби и никогаш нема да ги видам со свои очи. Посебно ако ни ги акнат пак визите поради „азилантите“.
Нејсе, ќе се радувам пред Нова година... На 20 овој месец ќе видам како работи „Климе“, а потоа од 25 ќе навалам на вурштови и германски пива на базарот.
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 4 декември 2010 година.
Но најсилна радост ме обли од веста дека компјутерот (кој, патем, би било прикладно да го наречеме со две имиња - едното е „Климе“, кога веќе ќе се роди во Охрид, а за второто ќе разглобувам малку подолу) ќе стои достојно рамо до рамо со најмоќните светски суперкомпјутери по една, за мене, како поборник на слободниот софтвер, многу битна работа. Имено, и тој ќе работи со верзија на оперативниот систем „Линукс“, што е случај со 470 од „ѕверовите“ кои годинава влегоа во листата „Топ 500 суперкомпјутери“.
Ама, ајде да не се занесувам премногу со фалењето на „Линукс“-от, за тоа може да ви зборуваат момците и девојките од организацијата „Слободен софтвер Македонија“. Имам друга работа...
Елем, мислам дека новиот суперкомпјутер, за кој авторите велат дека преку интернет-врска ќе биде достапен бесплатно за сите академски институции, ќе мора да помогне да се одгатнат некои работи кои се случуваат во земјава, во која има и отповеќе улавости. Затоа и мислам дека второто име мора да му биде „Cray-zee“. Cray по името на првиот прославен суперкомпјутер на светот, „роден“ пред повеќе од три децении, а тоа -zee пак е тука оти не ми текнуваше ништо подобро за да го формирам името, кое кога ќе се изговори е идентично на англиското crazy. Односно: улаво.
А улафчини, како што би рекле беровци, во земјава има и отповеќе. Исто како и работи што моментално може да те споулават. Летаат и убиваат покриви на болници и на училишта, гладните стечајци упорно си трошат пари за од внатрешноста да доаѓаат во Скопје да бараат спас од Владата, која очигледно не ги есапи ич, а во меѓувреме се тепаме на мртво на спортските натпревари, па запира мечот за спортистите да ја гледаат пресметката на навивачите на трибините...
Владата е незаинтересирана за обврските кон училишните сметководители кои се без плата повеќе од половина година; не сака да ги вдоми пак под покрив на училиштата училишните стоматолози; а во меѓувреме си продолжува изградбата на Триумфалната порта и на спомениците од „Скопје 2014“, исто како и на еден куп згради на кејот на Вардар во Скопје. Па добро бре, во ова време на криза ли е приоритет изградба на нефункционални објекти? Зарем не можеше толку пари колку што се предвидени за „Скопје 2014“ да се наменат за итна санација на основните и средните училишта. Некаде децата седат на клупи од пред 40 и кусур години.
Нејсе, ќе ја искористам и јас првата прилика да го прашам „Cray-zee“ со парите за „Скопје 2014“ колку нови училишта може да се направат...
П.С. Втората работа што ме израдува неделава е тоа што ќе имаме Германски божикен базар пред ГТЦ. Па ќе се почуствувам и јас еднаш како во Нирнберг или во Минхен. Кои можеби и никогаш нема да ги видам со свои очи. Посебно ако ни ги акнат пак визите поради „азилантите“.
Нејсе, ќе се радувам пред Нова година... На 20 овој месец ќе видам како работи „Климе“, а потоа од 25 ќе навалам на вурштови и германски пива на базарот.
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 4 декември 2010 година.
20 October 2010
Чудни нови страници
Апсурдноста и штетноста на некои решенија на власта во клучни сегменти на општеството е одамна забележана. Но тоа никако не значи дека сме ги преболеле или дека треба да ги преболиме. Оти некои чекори што се направија во изминативе години не може а да не се оквалификуваат како злочин против народот. Просто невиден злочин. Грабеж, бавно пиење на крвта, давење во плиток леген, уназадување, враќање во 15. век, бесно газење на насушните потреби и достоинството на народот.
Најочигледниот случај за тоа е секако мастодонтскиот ступиден проект „Скопје 2014“. Злочин кој одекнува до Гренланд и до Нов Зеланд. Нешто што власта сака да го претстави како естетски зафат во Скопје, кој треба да го крене духот на земјава и да надомести нешто што фалело. Фали, ама во нивните глави! На народот и урбанистите кои, како - така, досега го воделе развојот на визурата на главниот град навистина не им фалела таква какафонија на стилови и грамадни споменици. Оти да било така, ќе ги направеле и досега.
Но, во античката трагедија „Скопје 2014“ е многу поболно нешто друго. Да се трошат толку пари на нешто што не се јаде, ниту се пие, во време на невидена криза и рекордна сиромаштија од речиси 32 отсто од населението е голем злочин! Злостор. Геноцид.
Уште повеќе, тоа е диктаторски потег, којшто, барем во некое минато време, би го споредувал со остварувањето на болните фараонски амбиции за градење на пирамидите, кои требало да им бидат и последно почивалиште и споменик на владеењето. Но после многуте изгледани документарци за пирамидите, и по многуте прочитани научни археолошки трудови, сега гледам дека ни фараоните не граделе толку безочно и по секоја цена како актуелната власт.
Напротив, за градењето ангажирале население на доброволна основа, кое сепак во еден дел го плаќале. Но секако се грижеле да го нахранат. Проектите ги правеле многу похумано. Иако биле апсолутни владетели, и во очите на своите поданици - богови кои по смртта ќе заминат меѓу ѕвездите - фараоните долго ги планирале своите потфати и ги реализирале на долг рок. Некогаш и по триесет и кусур години... Не верувам дека таквите временски отсечки се должеле само на немањето технолошка основа за побрзо градење, туку мислам дека дури и тие тоталитаристи се грижеле колку можат нивните поданици да издржат такви проекти. И финансиски и здравствено.
За разлика од нашите денешни фараони. Кои сакаат да испишуваат чудни нови страници во историјата. Кога некаде во земјава уште се живее „во историјата“. Кога насушните потреби на населението не се задоволени. Кога во некои села мора да патуваат по десетина километри за да отидат на лекар. Кога училишта по селата уште работат со полски нужници. Ѓеризи. Од каде се шират зарази. Кога училниците прокапуваат и не може да се загреат како што треба. Кога се претесни за децата. Кога нема доволно учебници. Кога некои луѓе умираат поради недостиг на лекови кои може да чинат колку еден полн автомобилски резервоар гориво. Кога...
Да се набројува секако би можело да утре сабајле. Што и не е преголем потфат, ако има кој да слуша - и да послуша. Но меѓу грото од владеачите сегашни таков интерес нема. Тие слушаат само митови за своите величини.
Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 2 октомври 2010 година.
Најочигледниот случај за тоа е секако мастодонтскиот ступиден проект „Скопје 2014“. Злочин кој одекнува до Гренланд и до Нов Зеланд. Нешто што власта сака да го претстави како естетски зафат во Скопје, кој треба да го крене духот на земјава и да надомести нешто што фалело. Фали, ама во нивните глави! На народот и урбанистите кои, како - така, досега го воделе развојот на визурата на главниот град навистина не им фалела таква какафонија на стилови и грамадни споменици. Оти да било така, ќе ги направеле и досега.
Но, во античката трагедија „Скопје 2014“ е многу поболно нешто друго. Да се трошат толку пари на нешто што не се јаде, ниту се пие, во време на невидена криза и рекордна сиромаштија од речиси 32 отсто од населението е голем злочин! Злостор. Геноцид.
Уште повеќе, тоа е диктаторски потег, којшто, барем во некое минато време, би го споредувал со остварувањето на болните фараонски амбиции за градење на пирамидите, кои требало да им бидат и последно почивалиште и споменик на владеењето. Но после многуте изгледани документарци за пирамидите, и по многуте прочитани научни археолошки трудови, сега гледам дека ни фараоните не граделе толку безочно и по секоја цена како актуелната власт.
Напротив, за градењето ангажирале население на доброволна основа, кое сепак во еден дел го плаќале. Но секако се грижеле да го нахранат. Проектите ги правеле многу похумано. Иако биле апсолутни владетели, и во очите на своите поданици - богови кои по смртта ќе заминат меѓу ѕвездите - фараоните долго ги планирале своите потфати и ги реализирале на долг рок. Некогаш и по триесет и кусур години... Не верувам дека таквите временски отсечки се должеле само на немањето технолошка основа за побрзо градење, туку мислам дека дури и тие тоталитаристи се грижеле колку можат нивните поданици да издржат такви проекти. И финансиски и здравствено.
За разлика од нашите денешни фараони. Кои сакаат да испишуваат чудни нови страници во историјата. Кога некаде во земјава уште се живее „во историјата“. Кога насушните потреби на населението не се задоволени. Кога во некои села мора да патуваат по десетина километри за да отидат на лекар. Кога училишта по селата уште работат со полски нужници. Ѓеризи. Од каде се шират зарази. Кога училниците прокапуваат и не може да се загреат како што треба. Кога се претесни за децата. Кога нема доволно учебници. Кога некои луѓе умираат поради недостиг на лекови кои може да чинат колку еден полн автомобилски резервоар гориво. Кога...
Да се набројува секако би можело да утре сабајле. Што и не е преголем потфат, ако има кој да слуша - и да послуша. Но меѓу грото од владеачите сегашни таков интерес нема. Тие слушаат само митови за своите величини.
Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 2 октомври 2010 година.
01 October 2010
Власт или сласт?
Му заигра на Митрета нешто во коравото машко срце, врвот на носот му се здрви и в час остина, а потоа градите, како некој силно со рака да му плисна нешто внатре, му се наполнија со плач... Речиси бебешки плач. Се сврте полека од телевизорот и погледна накај прозорецот. Додека телото уште му се тресеше и грчеше од плачење, полека стана и, тетеравејќи се, дојде до прозорецот, ја тргна валканата завеса и погледна кон небото. Липаше.
Ех, Господи, го признаа. Не е веќе копиле, туку признаена рожба на партијата на (с)(в)ласт. Еве, тукушто чу. На вестите.
А чекаше речиси две години. Откако го отпуштија од фирмата каде што работеше како возач и дистрибутер. Потоа, иако ги искина двата рала чевли од шпартање по градот во потрага по нова работа, и му кажуваа или дека немаат потреба од нови работници дека е престар за да го ангажираат, нешто се скрши во него...
Нејсе, во апатијата сигналот стигна до него. Ја чу цифрата од Статистика дека официјално е признат. Дел од новата група сиромашни - таман 2,4 отсто. Која ја дотокми рекордната сума од 31,1 отсто сиромашни. Која владеачката партија не ја спомена во својата предизборна програма. За која и тој агитираше и организираше групи за митинзи.
Елем, Државниот ни завод за статистика конечно излезе со цифри. Кои мора да ги каже ако сака да си го запази угледот како релевантна институција. Дури и во очите на обичниот човек, којшто јасно гледа дека статистичката плата одамна не е плата негова и на сите коишто ги познава, туку многу поголема. А реална? Нека кажат научниците.
Државните статистичари конечно ни го кажаа тоа што го насетувавме, а голем дел од нас, и го знаевме. Во невидена беда живееме. Во 2009 година процентот на сиромашни изнесувал рекордни 31,1 отсто од населението. Рекордни, та невидени! Досега таква бројка не е забележана. Претходната година оваа мрачна статистика изнесувала 28,7 отсто. Така што растот за 12 месеци од 2,4 проценти е работа од која штукнува умот! Битно “остварување", да бидеме реални...
Во фонот на ова признание, она што мачи многумина, не само мене, е: Што ни ветуваа и што ни исполнија?
Да, да, беа штедри за “некрополата" Скопје 2014, иако не ни ветуваа јасно дека ќе ни прават таков музеј среде Скопје во време на криза, додека другите градови и селата насекаде по оваа питома Македонија ни умираат во очај, малигани, “полутки" (се мисли на дрогата како што им ја продаваат на зависниците од дроги – заб. авт) и болести. И што? Во тоа време дознаваме дека пазариле уште украински сликари (како кај нас да не се школувале и да не живеат такви креативни творци), да ни сликаат мурали од по 10-20 квадрати во музејот на ВМРО. Не на ДМПНЕ. ВМРО е посебна категорија, која ДМПНЕ почнувајќи од времето на мојот пубертет (како и потоа Демократска, Народна, Вистинска, и што уште не) и еден куп други партивчиња ја узурпираа.
Нејсе, доживеавме и тоа. Имаме третина од населението сиромашни, а градиме куп прескапи споменици, Пежо-лавови, шмизли и тракатанци покрај грстови просјаци и стечајци... на истите улици!
И сега доживуваме нова димензија. Нам, на новинарите, ни велат дека не разбираме, дека не си го работиме занаетот, оти не сме ги читале потезите на власта. Онака како што тие ги пишуваат. Оти друго сме кажувале, не тоа што нивните очи и чекмеџиња го гледаат. Тоа ме тера да се прашам како власта гледа на новинарите - како на хроничари или како на бележници.
И всушност, што пак нејзе и се случува? Власт или сласт?
П.С. Чуму инаку толкави предизборни битки ако политичарите во власта не наоѓаат чаре за себе?
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 18 септември 2010 година.
Ех, Господи, го признаа. Не е веќе копиле, туку признаена рожба на партијата на (с)(в)ласт. Еве, тукушто чу. На вестите.
А чекаше речиси две години. Откако го отпуштија од фирмата каде што работеше како возач и дистрибутер. Потоа, иако ги искина двата рала чевли од шпартање по градот во потрага по нова работа, и му кажуваа или дека немаат потреба од нови работници дека е престар за да го ангажираат, нешто се скрши во него...
Нејсе, во апатијата сигналот стигна до него. Ја чу цифрата од Статистика дека официјално е признат. Дел од новата група сиромашни - таман 2,4 отсто. Која ја дотокми рекордната сума од 31,1 отсто сиромашни. Која владеачката партија не ја спомена во својата предизборна програма. За која и тој агитираше и организираше групи за митинзи.
Елем, Државниот ни завод за статистика конечно излезе со цифри. Кои мора да ги каже ако сака да си го запази угледот како релевантна институција. Дури и во очите на обичниот човек, којшто јасно гледа дека статистичката плата одамна не е плата негова и на сите коишто ги познава, туку многу поголема. А реална? Нека кажат научниците.
Државните статистичари конечно ни го кажаа тоа што го насетувавме, а голем дел од нас, и го знаевме. Во невидена беда живееме. Во 2009 година процентот на сиромашни изнесувал рекордни 31,1 отсто од населението. Рекордни, та невидени! Досега таква бројка не е забележана. Претходната година оваа мрачна статистика изнесувала 28,7 отсто. Така што растот за 12 месеци од 2,4 проценти е работа од која штукнува умот! Битно “остварување", да бидеме реални...
Во фонот на ова признание, она што мачи многумина, не само мене, е: Што ни ветуваа и што ни исполнија?
Да, да, беа штедри за “некрополата" Скопје 2014, иако не ни ветуваа јасно дека ќе ни прават таков музеј среде Скопје во време на криза, додека другите градови и селата насекаде по оваа питома Македонија ни умираат во очај, малигани, “полутки" (се мисли на дрогата како што им ја продаваат на зависниците од дроги – заб. авт) и болести. И што? Во тоа време дознаваме дека пазариле уште украински сликари (како кај нас да не се школувале и да не живеат такви креативни творци), да ни сликаат мурали од по 10-20 квадрати во музејот на ВМРО. Не на ДМПНЕ. ВМРО е посебна категорија, која ДМПНЕ почнувајќи од времето на мојот пубертет (како и потоа Демократска, Народна, Вистинска, и што уште не) и еден куп други партивчиња ја узурпираа.
Нејсе, доживеавме и тоа. Имаме третина од населението сиромашни, а градиме куп прескапи споменици, Пежо-лавови, шмизли и тракатанци покрај грстови просјаци и стечајци... на истите улици!
И сега доживуваме нова димензија. Нам, на новинарите, ни велат дека не разбираме, дека не си го работиме занаетот, оти не сме ги читале потезите на власта. Онака како што тие ги пишуваат. Оти друго сме кажувале, не тоа што нивните очи и чекмеџиња го гледаат. Тоа ме тера да се прашам како власта гледа на новинарите - како на хроничари или како на бележници.
И всушност, што пак нејзе и се случува? Власт или сласт?
П.С. Чуму инаку толкави предизборни битки ако политичарите во власта не наоѓаат чаре за себе?
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 18 септември 2010 година.
20 August 2010
Загубени во славењето
Не знам како е со новите генерации, но во мојата, а рака на срце, и во поголем број после неа, детските секојдневни игри подразбираа доста фантазија, која и најобичните прачки или предмети умееше да ги претвори во пилотски џојстици, пушки, булдожери и валјаци и што уште не...
Периодот на такво играње, барем за мене, одамна заврши. Но очигледно не завршил за некои луѓе баеги постари од мене. Кои повеќе ги води фантазијата отколку разумот, повеќе афектот отколку промислата. Најтазе пример за тоа на генерално инфантилната македонска политичка сцена е несреќно конципираниот обид да се посее магла и смут во широката јавност, пласирајќи ја тезата дека, замислете, Скопје го ослободиле Албанците на 12 август 1912 година.
Од кого? Од Турците. Ахм... па нели тогаш Турција е веќе старецот на Балканот и полека се повлекува како раненик кон пространството кое горе-долу се поклопува со нејзините денешни граници? А историјата не нѐ известува дека турскиот аскер давал посебен отпор во таа фаза, вклучително и во случајот на Скопје...
Нешто во прилог на тоа колку всушност станувало збор за ослободување, а колку за обид тоа да се претставува како ослободување говореше и документираше и д-р Тодор Чепреганов, директорот на Институтот за национална историја. Оспорувајќи ги и изнесените бројки на „ослободители“ и нивното „ослободителско“ однесување.
Ама ајде и тоа да го пренебрегнеме - се јавува друг, многу поголем проблем за ваквите фантазери. До кога траело тоа „ослободување“? Додека не упаднале Србите, така? И сега? Да чекаме да се јават Србите од Македонија да го славиме и денот кога Краљевина Србија го презела главниот ни град... А после нив дошле Бугарите... далеку пред нив не знам кои...
Уф, уф, ако земеме предвид дека Скопје има поткрепена историја за изминатите 24 века, следејќи ја логиката на еден лидер на минорна албанска партија, на еден градоначалник, кој не е посебно омилен во сите етнички групи во општината која ја раководи, и на една невладина организација, изгледа дека секому што ќе каже „а“, ние ќе треба да му кажеме „на“. И да славиме секој ден по три настани од великите истории на најмалку шест места.
Е, сега, ако некој што го чита ова си помисли дека јас сум нешто посебно тесноград и гневен или, скраја да е, националистички расположен, да му понудам веднаш контра-аргумент: Се покажа дека исто како мене размислуваат и Албанците, минус тие 20-30 кои се појавија на прославата на „албанскиот Илинден“ пред споменикот на Скендербеј завчера. Фијаско. Тоа, според мене кристално јасно говори колкава почит и самите Албанци имаат за ваквите контроверзни и спорни идеи. За разлика од славењето на Денот на албанското знаме и Денот на албанската азбука.
Но, на крајот, можам да ги разберам и Хисни Шаќири и Изет Меџити и „Реалитети“. Покрај таков скараден обид на премиерот Груевски да изналупа споменици на секои два чекори и да ни ѕида историја и на она малку простор во скопскиот центар, ретко кој би можел да остане рамнодушен. Посебно ако смета дека неговата историја се запоставува.
П.С. Најинтересното е што на прославата пред Скендербеј не беше и еден од организаторите - чаирскиот градоначалник Меџити.
Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 14 август 2010 година.
Периодот на такво играње, барем за мене, одамна заврши. Но очигледно не завршил за некои луѓе баеги постари од мене. Кои повеќе ги води фантазијата отколку разумот, повеќе афектот отколку промислата. Најтазе пример за тоа на генерално инфантилната македонска политичка сцена е несреќно конципираниот обид да се посее магла и смут во широката јавност, пласирајќи ја тезата дека, замислете, Скопје го ослободиле Албанците на 12 август 1912 година.
Од кого? Од Турците. Ахм... па нели тогаш Турција е веќе старецот на Балканот и полека се повлекува како раненик кон пространството кое горе-долу се поклопува со нејзините денешни граници? А историјата не нѐ известува дека турскиот аскер давал посебен отпор во таа фаза, вклучително и во случајот на Скопје...
Нешто во прилог на тоа колку всушност станувало збор за ослободување, а колку за обид тоа да се претставува како ослободување говореше и документираше и д-р Тодор Чепреганов, директорот на Институтот за национална историја. Оспорувајќи ги и изнесените бројки на „ослободители“ и нивното „ослободителско“ однесување.
Ама ајде и тоа да го пренебрегнеме - се јавува друг, многу поголем проблем за ваквите фантазери. До кога траело тоа „ослободување“? Додека не упаднале Србите, така? И сега? Да чекаме да се јават Србите од Македонија да го славиме и денот кога Краљевина Србија го презела главниот ни град... А после нив дошле Бугарите... далеку пред нив не знам кои...
Уф, уф, ако земеме предвид дека Скопје има поткрепена историја за изминатите 24 века, следејќи ја логиката на еден лидер на минорна албанска партија, на еден градоначалник, кој не е посебно омилен во сите етнички групи во општината која ја раководи, и на една невладина организација, изгледа дека секому што ќе каже „а“, ние ќе треба да му кажеме „на“. И да славиме секој ден по три настани од великите истории на најмалку шест места.
Е, сега, ако некој што го чита ова си помисли дека јас сум нешто посебно тесноград и гневен или, скраја да е, националистички расположен, да му понудам веднаш контра-аргумент: Се покажа дека исто како мене размислуваат и Албанците, минус тие 20-30 кои се појавија на прославата на „албанскиот Илинден“ пред споменикот на Скендербеј завчера. Фијаско. Тоа, според мене кристално јасно говори колкава почит и самите Албанци имаат за ваквите контроверзни и спорни идеи. За разлика од славењето на Денот на албанското знаме и Денот на албанската азбука.
Но, на крајот, можам да ги разберам и Хисни Шаќири и Изет Меџити и „Реалитети“. Покрај таков скараден обид на премиерот Груевски да изналупа споменици на секои два чекори и да ни ѕида историја и на она малку простор во скопскиот центар, ретко кој би можел да остане рамнодушен. Посебно ако смета дека неговата историја се запоставува.
П.С. Најинтересното е што на прославата пред Скендербеј не беше и еден од организаторите - чаирскиот градоначалник Меџити.
Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 14 август 2010 година.
10 July 2010
Песок во купаќите
Скиселеното време деновиве, кое ми прави тектонски промени на расположението и си игра со мојот крвен притисок како со јојо, беше проблем ама не успеа да израсне во пречка. Се присилив и излегов.
Кога се качив во прилично навалениот на една страна автобус на ЈСП, во ноздрите ме пресече коктелот на развеана прашина и моторни уханија. Не знам зошто, од многуте можни асоцијации, ми исплива тогаш во мислите од некој темен долап сликата на еден ден пред дваесет и кусур години... Иста таква реа и густа прашина ме пречека во автобусот со кој тргнав да одам на езеро... Рекреативното езеро Треска. Кое во долгите топли лета во моите рани години ми беше секојдневие. Најчесто одевме семејно со автомобил. Со подготвено јадење за цел ден, сламени лежалки и голем сонцебран. По цел ден во вода... Убави денови ми беа тоа, кои ми ги „полнеа батериите".
Но сеќавањата на идилата во еден миг ми ја пресече трупотот на доклинканиот автобус. Ми пукна меурот од сапуница и веднаш се роди гнев. Па добро, зошто јас како граѓанин што си ги плаќа даноците не можам да отидам, еве, утре, на езерото Треска? За кое и моите родители плаќаа самопридонес...
Како што рече градскиот татко неодамна, за реновирање на езерото Треска годинава се намалуваат парите, па сѐ ќе си остане по старо. Со ребалансот на градскиот буџет парите се малку за обнова на тој капацитет... Ама затоа нашле пари за Какакабана. Знаете, нели, за новата градска плажа на Скопје со увезен песок, на која бесплатно може да лежите и да сурфате - ама на интернет! И да го мирисате валканиот Вардар. Од капење ни брцнување. Ако сакате да се напиете нешто - има! Ќе си отидете до еден од шанковите кои газдите на познати скопски кафулиња ги добиваат за беспари па ќе си платите 'ко на улица Македонија да сте седнати...
И за тоа чудо градот фрла 100.000 евра! Па за толку веројатно би можело една нова филтер станица за езерото Треска да се направи. Не мора од најскапите, та нема да ја пиеме! Само да се разладиме малку во водата во жешките денови и да запливаме како луѓе. Ама не, Коце реши да ни прави плажа покрај Вардарот полн со излачувања од скопската канализација. Вели видел во светските метрополи дека така правеле... плажи само за сончање.
Можеби. Само нивните системи за отпадни води се многу пософистицирани од нашите, па реките помалку им смрдат. Потоа, помалку смрди и околу плажите. Оти таму работат со ум! Па има и тоалети покрај лежалките. Кај нас ако те стегне зорт мораш да трчаш во тоалетите кај Луна Парк. Претходно ќе треба да внимаваш како влетуваш на уличката, да не те собере некој од скопјаните кои тука возат автомобили како да се автопатот кон Велес. Не дај Боже да има Хронова болест!
Јас да ви кажам, немам намера да одам на таа плажа. Оти сум научен на друго, како и старите скопјани - ако веќе ми влезе песок во купаќите, треба тие да бидат намокрени. Оти на суво повеќе јаде!
И ако веќе ми ги отфрлите погорните забелешки како на празен циник, размислете за нешто друго. Додека, според градоначалникот, се разработува новата плажа, колку ли ќе спечалат со тие цени угостителите кои Коце "ги избрал на тендер"?
П.С. Со парите за плажата можеа да платат аванс барем за три нови автобуси, кои Украинците одбија да ги испорачаат поради неплаќање.
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 3 јули
Кога се качив во прилично навалениот на една страна автобус на ЈСП, во ноздрите ме пресече коктелот на развеана прашина и моторни уханија. Не знам зошто, од многуте можни асоцијации, ми исплива тогаш во мислите од некој темен долап сликата на еден ден пред дваесет и кусур години... Иста таква реа и густа прашина ме пречека во автобусот со кој тргнав да одам на езеро... Рекреативното езеро Треска. Кое во долгите топли лета во моите рани години ми беше секојдневие. Најчесто одевме семејно со автомобил. Со подготвено јадење за цел ден, сламени лежалки и голем сонцебран. По цел ден во вода... Убави денови ми беа тоа, кои ми ги „полнеа батериите".
Но сеќавањата на идилата во еден миг ми ја пресече трупотот на доклинканиот автобус. Ми пукна меурот од сапуница и веднаш се роди гнев. Па добро, зошто јас како граѓанин што си ги плаќа даноците не можам да отидам, еве, утре, на езерото Треска? За кое и моите родители плаќаа самопридонес...
Како што рече градскиот татко неодамна, за реновирање на езерото Треска годинава се намалуваат парите, па сѐ ќе си остане по старо. Со ребалансот на градскиот буџет парите се малку за обнова на тој капацитет... Ама затоа нашле пари за Какакабана. Знаете, нели, за новата градска плажа на Скопје со увезен песок, на која бесплатно може да лежите и да сурфате - ама на интернет! И да го мирисате валканиот Вардар. Од капење ни брцнување. Ако сакате да се напиете нешто - има! Ќе си отидете до еден од шанковите кои газдите на познати скопски кафулиња ги добиваат за беспари па ќе си платите 'ко на улица Македонија да сте седнати...
И за тоа чудо градот фрла 100.000 евра! Па за толку веројатно би можело една нова филтер станица за езерото Треска да се направи. Не мора од најскапите, та нема да ја пиеме! Само да се разладиме малку во водата во жешките денови и да запливаме како луѓе. Ама не, Коце реши да ни прави плажа покрај Вардарот полн со излачувања од скопската канализација. Вели видел во светските метрополи дека така правеле... плажи само за сончање.
Можеби. Само нивните системи за отпадни води се многу пософистицирани од нашите, па реките помалку им смрдат. Потоа, помалку смрди и околу плажите. Оти таму работат со ум! Па има и тоалети покрај лежалките. Кај нас ако те стегне зорт мораш да трчаш во тоалетите кај Луна Парк. Претходно ќе треба да внимаваш како влетуваш на уличката, да не те собере некој од скопјаните кои тука возат автомобили како да се автопатот кон Велес. Не дај Боже да има Хронова болест!
Јас да ви кажам, немам намера да одам на таа плажа. Оти сум научен на друго, како и старите скопјани - ако веќе ми влезе песок во купаќите, треба тие да бидат намокрени. Оти на суво повеќе јаде!
И ако веќе ми ги отфрлите погорните забелешки како на празен циник, размислете за нешто друго. Додека, според градоначалникот, се разработува новата плажа, колку ли ќе спечалат со тие цени угостителите кои Коце "ги избрал на тендер"?
П.С. Со парите за плажата можеа да платат аванс барем за три нови автобуси, кои Украинците одбија да ги испорачаат поради неплаќање.
Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 3 јули
12 June 2010
Споменична фузија со МРТВ
Уште пред години ставив кабелска дома. Најмногу ме привлекуваше понудата на документарни канали, во кои покрај извиканите Нешенел Џиографик и неколкуте на Дискавери, ги имаше и Вајасат Хистори и Вајасат Експлорер. Сите редовно ги гледам. Покрај тоа што ми се многу полезни за да си ги пополнам дупките во знаењето, ми овозможуваат и да "шетнам" по светот.
И од толку гледање - и самиот некогаш се фаќам како посветувам премногу време на шарениот прозорец кон светот поставен во дневната - не се сеќавам дека имам видено толкава споменична еуфорија како македонската, освен можеби во Туркменистан и во Сенегал... Ама таму власта е тоталитаристичка.
Од тој спектар на владеењето нешто ни се случува и нам. Владеачките партии сакаат да ни ја материјализираат историјата пред очи. Во тој правец ќе ги прошират музејот на ОНА отворен пред неколку години и Музејот на македонската борба кој треба да се отвори наскоро. И двата да се протегнат до централниот плоштад на Скопје. Кој ќе го начичкаат со споменици и "остарени" градби во рамките на донекаде реализираниот прескап проект "Скопје 2014". Па кога ќе шеташ по плоштадот во вечерната летна спарнина, дополнително, покрај внимавањето да не се судриш со некој од скопјаните уверени дека цел плоштад е нивни, ќе мораш да пазиш и да не удриш во Даме, во Ченто, во илирската кралица Теута, во овој, во оној... Оти ќе нема место за шетање со толку споменици, кои сепак, разбравме, се според Рамковниот договор.
Да се правеле споменици пред половина век, ќе разберев... Телевизија речиси и нема, интернет јок, книгите релативно скапи... Па и печатени во црно - бело. Можности да се информираш за работи што се случувале во светот малку... Од весниците, со задоцнување од два-три дена. А и за својата историја дознаваш од книги, учебници. А во нив да се стави фотографија во тоа време, подразбирало долг и скап процес... Да се направи клише, па да се вметне на ваљакот...
Затоа порано се правеле споменици. Покрај основната улога - да се одбележи некој настан и човек - и на луѓето да им се долови визуелно настанот или ликот на истакната личност. Ќе го направиш еднаш споменикот и тој ќе си стои со децении, со векови... Ќе едуцира.
Ах, да, почнав за телевизиите да зборувам... Милина брате, тоа кабелските! Посебно Вајасат Хистори кој редовно си го гледам... За разлика од Македонската телевизија, која не ја гледам. И не знам зошто би ја гледал тапа е, што би рекле скопјани - иако плаќам редовно радиодифузна такса, покрај сметката за кабелската.
Па си велам: чекај бре, овие во МТВ и онака не може да си ја пополнат програмата, па што не снимат еден куп документарци за сите личности на кои власта сака да им крене споменици, па нека ги емитуваат на секој час. Та буџетите за сето тоа би чинеле само еден отсто од вкупните пари за Скопје 2014. Услови за такви снимања има и отповеќе. Вработени еден куп, накупувани службени возила, огромната зграда покрај Вардар, која, патем, е најголемиот споменик моментално - на глупоста на социјалистичкото управување кое создаде мастодонт како дом на радио и телевизија за нецели два милиони народ.
П.С. Народот можеби поради документарците ќе виси почесто на МТВ, па можеби и повеќе ќе ги гледа актуелните властодршци, кои се редовни "гости".
(Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 12 јуни 2010)
И од толку гледање - и самиот некогаш се фаќам како посветувам премногу време на шарениот прозорец кон светот поставен во дневната - не се сеќавам дека имам видено толкава споменична еуфорија како македонската, освен можеби во Туркменистан и во Сенегал... Ама таму власта е тоталитаристичка.
Од тој спектар на владеењето нешто ни се случува и нам. Владеачките партии сакаат да ни ја материјализираат историјата пред очи. Во тој правец ќе ги прошират музејот на ОНА отворен пред неколку години и Музејот на македонската борба кој треба да се отвори наскоро. И двата да се протегнат до централниот плоштад на Скопје. Кој ќе го начичкаат со споменици и "остарени" градби во рамките на донекаде реализираниот прескап проект "Скопје 2014". Па кога ќе шеташ по плоштадот во вечерната летна спарнина, дополнително, покрај внимавањето да не се судриш со некој од скопјаните уверени дека цел плоштад е нивни, ќе мораш да пазиш и да не удриш во Даме, во Ченто, во илирската кралица Теута, во овој, во оној... Оти ќе нема место за шетање со толку споменици, кои сепак, разбравме, се според Рамковниот договор.
Да се правеле споменици пред половина век, ќе разберев... Телевизија речиси и нема, интернет јок, книгите релативно скапи... Па и печатени во црно - бело. Можности да се информираш за работи што се случувале во светот малку... Од весниците, со задоцнување од два-три дена. А и за својата историја дознаваш од книги, учебници. А во нив да се стави фотографија во тоа време, подразбирало долг и скап процес... Да се направи клише, па да се вметне на ваљакот...
Затоа порано се правеле споменици. Покрај основната улога - да се одбележи некој настан и човек - и на луѓето да им се долови визуелно настанот или ликот на истакната личност. Ќе го направиш еднаш споменикот и тој ќе си стои со децении, со векови... Ќе едуцира.
Ах, да, почнав за телевизиите да зборувам... Милина брате, тоа кабелските! Посебно Вајасат Хистори кој редовно си го гледам... За разлика од Македонската телевизија, која не ја гледам. И не знам зошто би ја гледал тапа е, што би рекле скопјани - иако плаќам редовно радиодифузна такса, покрај сметката за кабелската.
Па си велам: чекај бре, овие во МТВ и онака не може да си ја пополнат програмата, па што не снимат еден куп документарци за сите личности на кои власта сака да им крене споменици, па нека ги емитуваат на секој час. Та буџетите за сето тоа би чинеле само еден отсто од вкупните пари за Скопје 2014. Услови за такви снимања има и отповеќе. Вработени еден куп, накупувани службени возила, огромната зграда покрај Вардар, која, патем, е најголемиот споменик моментално - на глупоста на социјалистичкото управување кое создаде мастодонт како дом на радио и телевизија за нецели два милиони народ.
П.С. Народот можеби поради документарците ќе виси почесто на МТВ, па можеби и повеќе ќе ги гледа актуелните властодршци, кои се редовни "гости".
(Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 12 јуни 2010)
02 June 2010
Аирлија работа мајстори!
Си имал некој селанец мака со парите, па морал со години да собира, од устата на семејството да двои, за да си купи коњ. Кога конечно му се исполнила желбата, сфатил дека не направил шталичка за да не ѕемне новиот член надвор. Па му турил огламник на коњот и кинисал со него во коријата да влечка трупци за греди и штици за шталичката.
Од радост просто подлетнувал, како да не ја газел земјата. И така од утро до вечер... И го тепал коњчето кога преморено ќе застанело да собере душа... Сѐ додека по 3-4 дена, утрото не го нашол кутриот млад коњ веќе истинат во дворот. Ненаучен на работа, пцовисал од преголемиот труд. Новиот стопан мислејќи дека добро прави, не повел сметка колку може кутрото животно да издржи.
Слично на овој немукаетлија стопан, и власта во моментов презема некои чекори во манир што открива дека ги нема баш предвид состојбата и издржливоста на народот. Што е акутен проблем посебно во здравството.
Да почнеме. Пациенти на Клиниката за рендгенологија во Скопје чекале по два и повеќе часа завчера да им се закаже снимање. Многумина од нив треба да се подложат на комплицирани операции на другите клиники, но морале да чекаат да закажат снимање. Мачната слика ја уловија телевизиски камери, по што од клиниката се правдаа дека на шалтерот за закажување работи само еден човек, оти во истиот ден им се разболеле двајца луѓе. Добро. Можеби е и така.
А можеби е проблем и нешто друго. Кое власта го одрекува. Дека во Клиничкиот центар се случува и криза и егзодус - главно на лекарите, ама и на другиот персонал. И платите несоодветни и опрема главно стара, со материјали се кубури... велат неофицијално, оти речиси никому не му стиска јавно да искритикува.
Помпезно најавуваниот проект за нова апаратура, која требаше да заврши до ноември ќе се пролоногира, оти се платила само рата за ангиографи. За другото изгледа нема пари. Можеби и ќе има, министерот за финансии Ставрески вети дека со ребалансот на буџетот кој ќе се случи набргу, здравството нема да биде гибнато. А завчера се пофали заедно со неговиот колега во бел мантил со проектот за реконструкција на објектите на здравствените установи.
Убаво! Само ми личи дека кога ќе ја направат "шталата" нема повеќе да го имаат коњот. Ако нешто не се смени со платите, ќе си испозаминат и тие што останаа во државното здравство, па ќе нема кој да лекува во варосаните и светнати болници со нови камери.
А и тоа реконструкцијата... се чекало да се ни одобри кредит Банката за развој на Советот на Европа. Молам? Пак ли кредити? И после враќање на рати. Со камати! Па нема ли државава пари да го направи тоа сама? Чекај, чекај... Да бе, ми текна! Има некои пари... За Скопје 2014, градот убав пак што никнува! Јавноста протестира, на опозицијата ѝ се темни пред очите од кич-расипништвото, а власта не ја боли глава. За тоа се нашло... Брц во чекмеџето и фрлај семе - за споменици, за барокизирани фасади, за мостови, и тие полни 'ко око со споменици... За да гледа народ и да му се крева патриотскиот дух!
Кој црн народ - ако не ги лекуваме луѓето како што треба, по неколку години можеби ќе нема кој да шета по "затнатиот" скопски плоштад!
П.С. Можеби ставањето камери по ходниците и шалтерите на болници беше со цел да се види кои лекари им "бегаат".
(Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 29 мај 2010)
Од радост просто подлетнувал, како да не ја газел земјата. И така од утро до вечер... И го тепал коњчето кога преморено ќе застанело да собере душа... Сѐ додека по 3-4 дена, утрото не го нашол кутриот млад коњ веќе истинат во дворот. Ненаучен на работа, пцовисал од преголемиот труд. Новиот стопан мислејќи дека добро прави, не повел сметка колку може кутрото животно да издржи.
Слично на овој немукаетлија стопан, и власта во моментов презема некои чекори во манир што открива дека ги нема баш предвид состојбата и издржливоста на народот. Што е акутен проблем посебно во здравството.
Да почнеме. Пациенти на Клиниката за рендгенологија во Скопје чекале по два и повеќе часа завчера да им се закаже снимање. Многумина од нив треба да се подложат на комплицирани операции на другите клиники, но морале да чекаат да закажат снимање. Мачната слика ја уловија телевизиски камери, по што од клиниката се правдаа дека на шалтерот за закажување работи само еден човек, оти во истиот ден им се разболеле двајца луѓе. Добро. Можеби е и така.
А можеби е проблем и нешто друго. Кое власта го одрекува. Дека во Клиничкиот центар се случува и криза и егзодус - главно на лекарите, ама и на другиот персонал. И платите несоодветни и опрема главно стара, со материјали се кубури... велат неофицијално, оти речиси никому не му стиска јавно да искритикува.
Помпезно најавуваниот проект за нова апаратура, која требаше да заврши до ноември ќе се пролоногира, оти се платила само рата за ангиографи. За другото изгледа нема пари. Можеби и ќе има, министерот за финансии Ставрески вети дека со ребалансот на буџетот кој ќе се случи набргу, здравството нема да биде гибнато. А завчера се пофали заедно со неговиот колега во бел мантил со проектот за реконструкција на објектите на здравствените установи.
Убаво! Само ми личи дека кога ќе ја направат "шталата" нема повеќе да го имаат коњот. Ако нешто не се смени со платите, ќе си испозаминат и тие што останаа во државното здравство, па ќе нема кој да лекува во варосаните и светнати болници со нови камери.
А и тоа реконструкцијата... се чекало да се ни одобри кредит Банката за развој на Советот на Европа. Молам? Пак ли кредити? И после враќање на рати. Со камати! Па нема ли државава пари да го направи тоа сама? Чекај, чекај... Да бе, ми текна! Има некои пари... За Скопје 2014, градот убав пак што никнува! Јавноста протестира, на опозицијата ѝ се темни пред очите од кич-расипништвото, а власта не ја боли глава. За тоа се нашло... Брц во чекмеџето и фрлај семе - за споменици, за барокизирани фасади, за мостови, и тие полни 'ко око со споменици... За да гледа народ и да му се крева патриотскиот дух!
Кој црн народ - ако не ги лекуваме луѓето како што треба, по неколку години можеби ќе нема кој да шета по "затнатиот" скопски плоштад!
П.С. Можеби ставањето камери по ходниците и шалтерите на болници беше со цел да се види кои лекари им "бегаат".
(Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 29 мај 2010)
18 May 2010
Мароко... машала авантура!
Ете, се случи и тоа. Премиерот Груевски отпатува за Африка. За првпат да го испочитува кралството Мароко со кое сме воспоставиле дипломатски односи во септември 2002 година. И со кое лани сме имале "вносна" трговска размена. Сме извезле стока за 60.000 евра. Па премиерот, според оптимистичките изјави што стасаа од таму, веројатно планирал да "оствари" турбо прогрес и да договори зголемување од 100 отсто. Отприлика би се стасало така до сума колку што може да ве чини некој автомобил на кој сите ќе ви завидуваат... Ама, рака на срце, мислам дека тоа би било премногу за македонската економија во состојбата во која што е сега.
Е, добро де... Груевски понуди и стипендии за студии во Македонија.
Убаво е што премиерот наш скитна малку во Западната хемисфера. Што не му се случува баш често. Па уште во Африка! Не дека се изнапатува во последната година и по Европа... Нејсе, тоа беше многу интересно патување, заради повеќе работи. Но и егзотично, заради поднебјето и живиот свет таму. Како и природните феномени кои се случуваат...
На пример, егзотичниот вулкански пепел од Исланд. Не пустинска бура со песок, замислете, како што сите би очекувале, туку пепел од северот. Што чудо ќе беше да стаса таков облак до Мароко кога е таму нашиот премиер?
Ахм... тоа малку ме потсетува на нешто што сум читал во Стариот Завет. Таму пепелта има битна улога. На Евреите Бог им заповедал некогаш за лекување болести, некогаш ако се допрат до нешто умрено, да се измијат со пепел од жртва која изгорела на олтарот. А ако човек сака да се покае за гревови, треба да ја посипе главата со пепел, се вели во библиските напомени за Евреите.
Се прашувам што ли е работата? Можеби Бог го покренал вулканот и облакот до Мароко за да му обезбеди на премиерот средство да се покае. Ќе прашате за што би можел премиерот да се кае? Изборот, ако се следи јавноста би бил голем... Јас, за да не заморувам со набројувањата сега, во продолжение ќе посочам две варијанти.
Поради брканицата што ја направи со главниот во американскиот Стејт Департмент за Македонија, Филип Гордон. Која авантура веројатно ја планирал, за да избега од неминовното. Како инаку да се протолкува тоа што во четвртокот стаса информација дека не може авионот да слета во Скопје. Иако на скопскиот аеродром немаше одложено ниту еден лет поради временски услови. Потоа од Владата информираа дека премиерот, кој да потсетиме, премногу често доцни, ќе лета за Загреб, поради неформален самит на премиери закажан за вчера. Да стаса еднаш на време!
Ама Филип Гордон излезе ербап - ја смени агендата, па наместо за Приштина експресно замина за Загреб. Го улови. Му било битно на Груевски да му пренесе порака од Вашингтон, која изгледа премиерот ја антиципираше како не баш поволна, па се вадеше...
А кој знае? Можеби пак пепелта Бог му ја пуштил не поради Гордон, туку поради нешто друго. Можеби Груевски видел некој објект од убавата мароканска архитектура, па посакал нешто такво да докалеми на Скопје 2014. За плус пари, разбира се, кои ги нема за други работи, ама ги има за Франкенштајн во Скопје - грозна крпеница на стилови довлечкани од историјата или од други земји.
П.С. Ако е последнава варијанта точна, изгледа Бог е единствениот што ги сака изнапатените во оваа земја.
Сашо Спасоски
(Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 15 мај 2010)
Е, добро де... Груевски понуди и стипендии за студии во Македонија.
Убаво е што премиерот наш скитна малку во Западната хемисфера. Што не му се случува баш често. Па уште во Африка! Не дека се изнапатува во последната година и по Европа... Нејсе, тоа беше многу интересно патување, заради повеќе работи. Но и егзотично, заради поднебјето и живиот свет таму. Како и природните феномени кои се случуваат...
На пример, егзотичниот вулкански пепел од Исланд. Не пустинска бура со песок, замислете, како што сите би очекувале, туку пепел од северот. Што чудо ќе беше да стаса таков облак до Мароко кога е таму нашиот премиер?
Ахм... тоа малку ме потсетува на нешто што сум читал во Стариот Завет. Таму пепелта има битна улога. На Евреите Бог им заповедал некогаш за лекување болести, некогаш ако се допрат до нешто умрено, да се измијат со пепел од жртва која изгорела на олтарот. А ако човек сака да се покае за гревови, треба да ја посипе главата со пепел, се вели во библиските напомени за Евреите.
Се прашувам што ли е работата? Можеби Бог го покренал вулканот и облакот до Мароко за да му обезбеди на премиерот средство да се покае. Ќе прашате за што би можел премиерот да се кае? Изборот, ако се следи јавноста би бил голем... Јас, за да не заморувам со набројувањата сега, во продолжение ќе посочам две варијанти.
Поради брканицата што ја направи со главниот во американскиот Стејт Департмент за Македонија, Филип Гордон. Која авантура веројатно ја планирал, за да избега од неминовното. Како инаку да се протолкува тоа што во четвртокот стаса информација дека не може авионот да слета во Скопје. Иако на скопскиот аеродром немаше одложено ниту еден лет поради временски услови. Потоа од Владата информираа дека премиерот, кој да потсетиме, премногу често доцни, ќе лета за Загреб, поради неформален самит на премиери закажан за вчера. Да стаса еднаш на време!
Ама Филип Гордон излезе ербап - ја смени агендата, па наместо за Приштина експресно замина за Загреб. Го улови. Му било битно на Груевски да му пренесе порака од Вашингтон, која изгледа премиерот ја антиципираше како не баш поволна, па се вадеше...
А кој знае? Можеби пак пепелта Бог му ја пуштил не поради Гордон, туку поради нешто друго. Можеби Груевски видел некој објект од убавата мароканска архитектура, па посакал нешто такво да докалеми на Скопје 2014. За плус пари, разбира се, кои ги нема за други работи, ама ги има за Франкенштајн во Скопје - грозна крпеница на стилови довлечкани од историјата или од други земји.
П.С. Ако е последнава варијанта точна, изгледа Бог е единствениот што ги сака изнапатените во оваа земја.
Сашо Спасоски
(Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 15 мај 2010)
10 April 2010
Средбата на старата дама и снобот
Влегувајќи во салонот, се вознемири кога ги здогледа отмените дреи на аристократите, ама нервозата бргу му исчезна кога виде дека не го ни забележале. Но не помина многу пред да сети студеникав поглед... Ја прошпарта со очите просторијата и бргу ја забележа впечатливата стара дама во фотелјата со висок наслон како саркастично му се смее, затскривајќи се со ладалото. Пребледе мислејќи колку ли му „се познава“ дека првпат облекува фрак...
Уште од денот кога во неверица и гнев зјапна македонската интелектуална јавност откако ѝ го тупосаа прескапиот проект „Скопје 2014 како што се фрла коска пред куче, размислував со што би можел да ја споредам новата недоквакана визура на мојот град. Но едноставна споредба нема - а асоцијации многу, како што се многу спомениците и парчињата од различните архитектонски ери и меридијани кои ги спремаат за насилна (според искусеното во градското и во државното Собрание) козметичка хирургија врз Скопје. За да го остарат, и, како што велат, да го огиздават, за да заличел на светските метрополи, за да ни донесел белосветски патници и нивни златници...
Неодамнешното искуство да газам по тротоарите на Виена ми помогна да си искристализирам во умот зошто калемарите кои планираат да направат Франкенштајн од Скопје грешат и како всушност еден град со долга историја и преобемно културно и урбанистичко наследство може да се негува во 21. век - со следење на светогледот и естетиката на денешнината, со синхроно, а не анахроно, создавање нови градби. Старата дама Виена го знае она што снобовите што сакаат да заличат на аристократи не го знаат - биди природен и сфати дека не е добро да се претвориш сосила во музеј. Или ако веќе сакаш навеви од историјата кога градиш нешто ново, најдобро барај нешто од својата традиција. Како што во Скопје во не толку далечното минато е сторено, на пример со зградите на МАНУ и на НУБ „Свети Климент Охридски“...
Oтмената валцер-метропола се закитила низ историјата со градби во различни стилови. Во Виена ќе видите од готика, класицизам, преку романескна и барокна архитектура до Арт Нуво... Но ќе видите и многу модерна архитектура, која се испрчила рамо до рамо со старите градби, дури и во најстрогиот центар на Виена.
Патем, она што е старо, во Виена се негува - зградите стари и по два века се со посвежо варосани или барем исчистени фасади, па на прв поглед не се разликуваат многу од помодерните кои се насадиле до нив. Камо во Скопје така да се грижевме за старата архитектура (со чесните исклучоци како Ристиќева палата и палатите на Икономови и Настеви, веднаш до неа).
Распрскани низ Виена, не се малку на број. Нови солитери со фасади со стакло и метал и со ѕидани фасади но со бои кои велат: „Иднината беше на посета“; неретки беа и деловните згради со фасади „стакло-сендвич“, според најновите еколошки параметри за заштеда на енергија за затоплување и ладење. А тука е и супер модерниот Дунав-град. Ќе биде завршен во 2012, само на неколку чекори од комплексот на ОН, кој исто така ги има контурите на денешницата.
Виена, хабзбуршката дама, сега се облекува во техно гардероба, не во балски фустани!
Најподатен пример за тоа колку тој град будно ја следи современоста е секако „Хаас - Хаус“. Блескава модернистичка градба завршена во 1990 година, со фасада главно од огледално стакло, денес е една од атракциите на строгиот центар на градот. Многумина ја сакаат затоа што е парче од модерноста поставено среде стари градби - а главната симпатична одлика и е што во нејзината фасада се огледува готската катедрала „Свети Стефан“.
Ете, не мора да се реставрира старо за да се привлечат воздишки од луѓето. И новото е супер - ако го поставиш во вистинска спрега со тоа што веќе го имаш!
Жално Скопје, тебе сосила побратим на Виена каква што тие си ја замислуваат сакаат да те прават, сосила сноб! А таа, младешки облечена аристократка, кога ќе те види како те дотерале непродлабочени „театарски костимографи“, ќе ти се изнасмее в лице...
П.С. Новата зграда на Филхармонијата меѓу Македонска опера и балет и Факултетот за музичка уметност е исклучок што го потврдува правилото за „Скопје 2014“.
Сашо Спасоски
(Скратена верзија е објавена во „Сега“ („Шпиц“) на 10 април 2010 на 14 страница.)
Уште од денот кога во неверица и гнев зјапна македонската интелектуална јавност откако ѝ го тупосаа прескапиот проект „Скопје 2014 како што се фрла коска пред куче, размислував со што би можел да ја споредам новата недоквакана визура на мојот град. Но едноставна споредба нема - а асоцијации многу, како што се многу спомениците и парчињата од различните архитектонски ери и меридијани кои ги спремаат за насилна (според искусеното во градското и во државното Собрание) козметичка хирургија врз Скопје. За да го остарат, и, како што велат, да го огиздават, за да заличел на светските метрополи, за да ни донесел белосветски патници и нивни златници...
Неодамнешното искуство да газам по тротоарите на Виена ми помогна да си искристализирам во умот зошто калемарите кои планираат да направат Франкенштајн од Скопје грешат и како всушност еден град со долга историја и преобемно културно и урбанистичко наследство може да се негува во 21. век - со следење на светогледот и естетиката на денешнината, со синхроно, а не анахроно, создавање нови градби. Старата дама Виена го знае она што снобовите што сакаат да заличат на аристократи не го знаат - биди природен и сфати дека не е добро да се претвориш сосила во музеј. Или ако веќе сакаш навеви од историјата кога градиш нешто ново, најдобро барај нешто од својата традиција. Како што во Скопје во не толку далечното минато е сторено, на пример со зградите на МАНУ и на НУБ „Свети Климент Охридски“...
Oтмената валцер-метропола се закитила низ историјата со градби во различни стилови. Во Виена ќе видите од готика, класицизам, преку романескна и барокна архитектура до Арт Нуво... Но ќе видите и многу модерна архитектура, која се испрчила рамо до рамо со старите градби, дури и во најстрогиот центар на Виена.
Патем, она што е старо, во Виена се негува - зградите стари и по два века се со посвежо варосани или барем исчистени фасади, па на прв поглед не се разликуваат многу од помодерните кои се насадиле до нив. Камо во Скопје така да се грижевме за старата архитектура (со чесните исклучоци како Ристиќева палата и палатите на Икономови и Настеви, веднаш до неа).
Распрскани низ Виена, не се малку на број. Нови солитери со фасади со стакло и метал и со ѕидани фасади но со бои кои велат: „Иднината беше на посета“; неретки беа и деловните згради со фасади „стакло-сендвич“, според најновите еколошки параметри за заштеда на енергија за затоплување и ладење. А тука е и супер модерниот Дунав-град. Ќе биде завршен во 2012, само на неколку чекори од комплексот на ОН, кој исто така ги има контурите на денешницата.
Виена, хабзбуршката дама, сега се облекува во техно гардероба, не во балски фустани!
Најподатен пример за тоа колку тој град будно ја следи современоста е секако „Хаас - Хаус“. Блескава модернистичка градба завршена во 1990 година, со фасада главно од огледално стакло, денес е една од атракциите на строгиот центар на градот. Многумина ја сакаат затоа што е парче од модерноста поставено среде стари градби - а главната симпатична одлика и е што во нејзината фасада се огледува готската катедрала „Свети Стефан“.
Ете, не мора да се реставрира старо за да се привлечат воздишки од луѓето. И новото е супер - ако го поставиш во вистинска спрега со тоа што веќе го имаш!
Жално Скопје, тебе сосила побратим на Виена каква што тие си ја замислуваат сакаат да те прават, сосила сноб! А таа, младешки облечена аристократка, кога ќе те види како те дотерале непродлабочени „театарски костимографи“, ќе ти се изнасмее в лице...
П.С. Новата зграда на Филхармонијата меѓу Македонска опера и балет и Факултетот за музичка уметност е исклучок што го потврдува правилото за „Скопје 2014“.
Сашо Спасоски
(Скратена верзија е објавена во „Сега“ („Шпиц“) на 10 април 2010 на 14 страница.)
Subscribe to:
Posts (Atom)