Ринги- ринги- рингишпил!

    Мајстор Мијалче ја спушти кантичката на земја, ги избриша замастените раце со пуцвалот и крена рака. Машинистот Грујо го разбра сигналот... “Стегнато е, подмачкано е, може да тргне”. Ја грабна големата рачка и ја 'ргна напред. Трупу-трупу-врр-врр-др-р-р-р-р-р-р-р... Моторот даде сила и почна силно да се врти гумениот каиш шиен со бакарна жица на пет - шест места. Големиот рингишпил закитен со репродукции на барокните мајстори и со фотографии на Версај, Брисел, Лондон Шенбрун, Санкт Петербург, ама и со фотографии на комитски чети, почна да се врти. Како што седиштата закачени со `рѓосани синџири почнаа да завлекуваат настрана и нагоре, благајникот Ставре се зафати да ги брои талончињата. Се замисли. „Пари дури и помалку од претходно, кога ги немавме овие дречливи слики. Згреши газдата, потроши куп пари, а сега рингишпилот дури како да им е одбивен на луѓето”. Да, Ставре не еднаш виде раце со вперени показалци и цинично смеење.
    Децата качени на седиштата почнаа да врискаат. Од кркорливите звучници почна да свири Балашевиќ: „Знам, ово све сам мого реќи и пре, ал' птица трпи док је бар метар неба. Нисам хтео да се мешам, испашќку ко велим, смешан... Слободане! Слобода-не! И ја понекад попушим, ал' због тог земљу не рушим. Слободане!”
    Сликите на таблите на рингишпилот почнаа да се претопуваат во една какофонична лента, замелушувајќи ги умовите на родителите што го гледаа големото развртено тркало онолку колку што им се замелушуваше видот и им се растопуваше свеста на децата на рингишпилот...
    Потпрен со лакотот на големата контролна кутија, Грујо влечеше димови од цигарата и гледаше во далечината... „Ајде белким месецов ќе го продадам рингишпилот. Не ми се даваат, бре, пари за поправка и за замени. А и оваа глупост сега... Им текнало дека нема повеќе „рингишпил“, туку мора да се преименува во „хоризонтално тркало за забава“. Па, кај го има тоа?! Толку време сум со ова, цело време си го викам „рингишпил“... Не, не, нема шанси - продавам и се повлекувам од оваа работа... Друг, ако му чини така, нека менува што сака! Само, мора да бидам малку `ладен`, за купувачот да си помисли дека баш и не сакам да се ослободам од него.”
    За тоа време траеше лудата забава на децата. Гледаа нагоре кон небото, во кадарот им влегуваа и царските палати и комитските качкети, сѐ им се измеша... Гледаа сино небо со виножитни ленти. Екстаза!
    Оние долу, коишто ги платија билетите, веќе почнаа да добиваат нагон за повраќање. Тие ја немаа забавата, сѐ им се измеша во хаос, почна да ги боли и тоа што од малкуте пари што ги имаа - ах, што ги дупна ѓаволот! - му дадоа на овој продавач на шарени лаги така да ги „извози”. Море, само нека заврши оваа тура, та тие веднаш ќе ку кажат да си се спакува и да се витоса веќе оттука!
    „Деца у месту путују, младост на тачке купују. Слободане!... Дал сам бесан, да ли гризем? Пардон, је ли ово касарна ил' земља?“, гровташе гласот на панонскиот морнар од раскапаните звучници...

    Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 12 февруари 2011 година.

Измислица бе!

    „Ајде да видам кој дава повеќе?“
    Сестрата стоеше на вратата на големата болничка соба со инјекција во раката. Веднаш се зачу шумолење - четворицата (освен тој со двете скршени раце што го донесоа претпладнето и освен некогашниот социјалистички директор, кој сега во осмата деценија на животот хранеше од пензијата цело семејство од девет луѓе) ги брцнаа рацете под перниците и ги извадија паричниците, пресметувајќи колку може да понудат. Во умовите им беше присутна само студената логика. На сите им беше јасна ситуацијата. Ја има само таа, една, инјекција. Но мора да се наддава мудро - не премалку на почетокот и не премногу на крајот...
    Стариот пак, еден од првите директори после ослободувањето, веднаш крена рака - ама со друга намера...
- Сестро, јас молам утре сабајле да ме испишете на моја одговорност - рече тој.
    И веднаш почна да го крои планот. „Вака не се издржува, четвртина пензија ми остана во болницава, ќе нема што да се јаде. И така извадив маркица за слободната за овој месец, ќе прошетам по манастириве скопски, свеќи ќе запалам, ќе однесам зејтин, чорапи, можеби и некоја кошула за дар, белким некој светец ќе ми се смилува да ме исцели“, си мислеше некогашниот комунист.
    А не дека ѝ беше премногу лесно и на сестрата. Откако ги воведоа новите пакети за осигурениците, секој ден ѝ се кршеше срцето по неколкупати кога гледаше како пациенти немајќи доволно пари се простуваа од лекувањето, не ретко и од надежта дека ќе се излекуваат, па си ја планираа смртта за следните месец-два, шестмесечје, година.
    Добро де! Не сакате веќе да ја должам оваа измислица... Ама оваа измислица, во најголем дел, простете, не е моја. Оваа измислица - е туѓа!, што би рекол Никола Јонков Вапцаров.
    Во министерството лежи зајакот. Тоа кое реши да ни скрои нова капа. Па ни прави мени за здравствено осигурување со пакети. Од кои, освен во изгор скапиот, ќе мора значително повеќе пари да издвојуваме за секое „Ај сега кажи А-а-а-а-а“, за секое пломбирање, за секоја инекција, отколку што досега плаќавме. На стандардното осигурување, коешто ќе ни покрива помалку услуги отколку сега, накалемуваат и доброволно - демек, добиваш повеќе, а не плаќаш партиципација. А не дај боже, ако посакаш нешто што е нормална работа на целиот Балкан, а нашиот фонд ќе го смета за луксуз, ќе си плаќаш и приватно осигурување.
    Оти сиот овој џумбуш? Е па затоа што досега црпеа, црпеа, црпеа од Фондот за здравствено осигурување и го - исцрпеа. Сега таму нема речиси ништо. Што се виде и од најновите потези - ќе ги сечат драстично и парите на лекарите.
    Ама, драги мои, тоа не е најинтересното! Најинтересното е што утврдил за 2009 година Државниот завод за ревизија. Расипништво до бескрај - се купувале медицински материјали на ангро, како за десетпати поголема држава. Па им поминал рокот. Се купувале лекови по цени како да сме десет пати побогата држава. А и од евиденцијата за потрошеното, се гледа дека се изарчило како во десетпати побројна држава.

    П.С. ОК, другарки и другари, ако воведувате нови пакети за здравствено осигурување, ајде да ми ги вратите парите уплатени на мое име во изминативе десетина години што не сум ги искористил, па да си уплаќам приватно здравствено, а вас да ве заборавам!

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 13 ноември 2010 година.