Ампутација на Хипократовата заклетва

    Не, не, сѐ уште има лекари на кои им останала света Хипократовата заклетва...
    "Јас сум чеченски хирург чиишто непоколебливи уверувања во Хипократовата заклетва го натерале да избега од својата земја во 2000 г. и да побара азил во САД.
    Го лекував секој пациент во потреба без разлика на етничкото потекло или политичките уверувања. Оперирав илјадници ранети и повредени пациенти во текот на првиот и вториот руско-чеченски конфликт. Пациенти ми беа и цивилни жртви на војната, но и руски и чеченски војници. Поради моето почитување на Хипократовата заклетва и чеченските и руските војници ме обвинуваа за соработка со непријателот и сакаа да ме убијат.
    Кога новоизбраниот претседател на Чеченија прогласи независност во 1991 година, беше спречен дотурот на лекови и медицински материјал и платите беа сопрени. Продолжив да работам како доктор иако не добивав плата. Кога во текот на првата чеченска војна мојата болница беше уништена од руските сили, отворив болница во мојата куќа, која потоа двапати беше уништувана со ракети.
    Останав во Чеченија во текот на двете војни во најопасните зони и продолжив да помагам на ранетите, иако четирипати со смрт ми се закануваа руски и чеченски војници, бев ранет со шрапнели, снајпери пукаа на мене и бев сведок на безброј сцени на смрт и уништување".
    Да не продолжуваме понатаму. Остатокот од приказната на хирургот Хасан Баиев, во која после истражувања на фактите се увериле многу новински екипи, може да ја видите во неколкуте документарци за него и во статии.
    Примерот на Баиев ми болснува како зрак светлина во пештера во време кога во Македонија бевме сведоци на трагични стории на пациенти кои, иако во многу тешка состојба, не беа примани во болниците. Грижа добија откако медиумите кренаа џева за нехуманото постапување.
    Најсвеж е примерот на 32-годишниот скопјанец Милан Стефановиќ кој со нога изедена од гангрена дваесетина дена бил препраќан од болница до болница, а никој не се зафатил да ја ампутира ногата која не можела да се спаси и така да спречат пострашни последици.
    Оти? Не сум бог за целосно да ги прочитам умовите на лекарите кои си играле пинг-понг со него, но можеби причината лежи во тоа што Стефановиќ е наркозависник. Тој не го крие тоа. Дали лекарите се уплашиле дека може да е заразен од некој заразен хепатит или пак има ХИВ или пак си помислиле дека состојбата му е многу критична па ако го оперираат и се случи нешто непланирано и грдо, ќе мора да сносат одговорност пред јавноста, сега веќе не е битно...
    Битно е дека како лекари се обврзани со Хипократовата заклетва да помагаат секому, неповлијаени од гледишта за верата, националноста, расата, политичката или класната припадност. А тоа не се случило. Оти работел стравот кај лекарите, а не хуманоста и совеста.
    Исто како во случајот на 52-годишната кичевка која на крајот на минатиот месец цели четири часа била шетана од клиника на клиника во Скопје и никој не сакал да ја прими. Иако била со рани по нозете кои постојано крвареле, речиси без свест поради силните болки...

    ПС. Излезе дека во целиот случај за итна ампутација за да се спаси Стефановиќ, лекарите прво ја ампутираа Хипократовата заклетва.

    Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 7 август 2010 година.

Сакам песок!

    Мој градоначалнику Коце Трајановски,
    Ете, на некои 15 месеци од Вашиот мандат, си дозволувам да Ви се обратам еднаш директно. Морав да Ви кажам дека пријатно ме изненадивте што сепак дојдовте и во мојата населба завчера, кога конечно почна асолна реконструкција на коловозот на улицата Ќемал Сејфула.
    Тоа што во изминативе пет години си ги амортизирав амортизерите на мојот автомобил по дупките и лошите испакнати крпеници (кои, патем да кажам, траеја само по една година) и многу пати благодарение на рефлексите избегнував директни судири со автомобили од спротивната насока, кои, возејќи слалом поради дупките, влегуваа во мојата лента и не е целосно Ваша вина. Само, во изминатите година и четвртина сепак можевте да видите што Вашите претходници не направиле и во тој, другиот дел на Скопје.
    Но, поводот за ова писмо не се моите рели-искуства по Ќемал Сејфула. Поводот е нешто друго. Имено, сакам да ми изработат мозаик за масичка во дневната соба. Ама никој не сака да ми продаде толку малку песок колку што е потребно за малтерот за подлогата. Па се сетив дека имам мој песок. Во Градската плажа, платена како Свети Петар што си ја платил кајганата. Ни помалку ни повеќе, туку 100.000 евра. Опа! Која ја изградивте без да поминете прописна консултација со граѓаните за чии интереси се грижите и примате плата. Односно, од даноците што ги плаќаме.
    Покрај толкуте дупки во Скопје, нерешена градска канализација (и фекална и атмосферска) и еден куп други проблеми, Вие решивте да направите плажа. Која од водата на Вардар ја делат табли за забрането капење. Нонсенс на векот. Ама и тоа не е толкав проблем. Поголема мака е тоа што нетранспарентно и проблематично шанковите (кај што сега мало Скопско пиво е 100 денари) ги дадовте на фирма на угостители која дури отпосле, после Вашата одлука, е прописно регистрирана. И уште си дозволувате да велите дека не гледате проблем во тоа. Па кај го има тоа?
    Е, сега, бидејќи не ме прашавте за плажата, сакам Вашите потчинети да пребројат колку зрнца од увезениот песок се мои и сакам да ми бидат испорачани на домашна адреса. Сум си ги платил! Да купевте со моите пари песок за поставување павер елементи на некој од улиците под градска надлежност, немаше да Ви барам да ми ги вратите моите злоупотребени пари. Вака, претпочитам мозаик во дневна пред Градска плажа на Вардар кај што не може да се капам.
    Е сега, мој градоначалнику, ќе преминеме на вториот нонсенс. Велите дека ќе сте плателе 400.000 евра на некојси Шпанци да Ве советуваат за нови подземни сообраќајници и за воскреснување на Луна Паркот. Велите дека тоа не било скапо! Оти за тие пари ќе морале да најдат и концесиониери. Инаку немало да им платите.
    Хм, не ми е јасно само зошто им давате плата на луѓето во Вашата администрација. Нели од нашите даноци и тие добиваат плата? Па би требало и тие нешто да сработат.
    Ако не можат тие, еве јас Ви ќе давам совети. За десет пати помала сума од таа за Шпанците. Си го знам градот и неговите болки.
    Луна Паркот можевте и сами да го дадете под концесија. Наместо да барате консултанти, ќе огласевте тендер за исти пари во европски публикации за кои објавивте оглас за консултанти, па сигурно ќе се јавеше некој. А за подземни сообраќајници заборавете - оти нема подземен катастар па не знаете ни каде е канализацијата, а да не зборуваме за еден куп цевки и кабли.

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 17 јули 2010 година.

Октроирани молитви

    Искуствата со владините мерцедеси, подржавувањето на факултетите на двете најголеми верски заедници, како и напати штедрата поддршка од државното чекмеџе за изградба на верски храмови, зборува дека нашите верски водачи тешко некогаш ќе ја научат лекцијата од САД.

    Иако членот 19 од Уставот на земјава, која само што излегува од тинејџерските години, јасно ги разделува верските заедници од државата, што би требало да ископа доволно широк дол меѓу верата и политиката, дури и најневнимателниот може да забележи дека најчесто тоа не е така. Политичарите, посебно оние на власт, се трудат секогаш да ги одоброволат, некогаш и да ги зауздаат, верските заедници, кои се канализатори на метафизичкото, знаејќи колку големо е нивното влијание врз психата на народот. А и „невестата" нема ништо против. Верските заедници во изминатите две децении на слобода на религијата отворено кокетираа со власта, напати длабоко завлегувајќи во сферата вон елементарното човечко достоинство.

    Член 19  од Уставот на Република Македонија:
Се гарантира слободата на вероисповеста. Се гарантира слободно и јавно, поединечно или во заедница со други, изразување на верата. Македонската православна црква, другите верски заедници и религиозни групи се одвоени од државата и се еднакви пред законот. Македонската православна црква, другите верски заедници и религиозни групи се слободни во основањето на верски училишта и на социјални и добротворни установи во постапка предвидена со закон.

    Најтазе пример веројатно може да биде првиот човек на втората по бројност верска група во земјава - Исламската верска заедница. Иако од пораката на израелскиот заменик премиер и министер за надворешни работи Авигдор Либерман дека Ал каеда и други исламистички екстремни групи се обидуваат да воспостават свои бази на Балканот, поглаварот на ИВЗ во Македонија, реис-ул-улема Хаџи Ефенди Сулејман Реџепи, упорно негираше дека во земјава има вахабисти, кои важат за прилично екстремни дури и кон муслиманите од другите школи во сунитскиот Ислам, и прилично жестоко на крајот на март ги негираше цитатите во британскиот весник „Сандеј Тајмс“ дека вахабистите запоседнале четири џамии, после неколкуте боксови, шлаканици и пцости на петочната молитва во џамијата „Иса Бег“, во што беа вмешани и партиски кадри, веднаш си го смени ставот! Призна дека вон контрола им се четири џамии и дека вахабистите се во силна офанзива и дури навлегуваат во политичките партии. Та дури почна да бара помош од МВР и зборуваше за пасивност кај надлежните органи на Владата. А претходно ги заведуваше со своите изјави!
    На реисот тоа изгледа му беше реакција, некаков рефлекс. Психологијата вели дека тоа е постапка која произлегува од потсвесното, и која не е сврзана со рационално постапување, туку произлегува од одредени набрзина апсолвирани „места“. Во случајот, тоа дека верата не може без власта.
    Но не е само умот на врвот на муслиманите во земјава така кондициониран. Истото е случај и со најголемата заедница на верници во земјава - МПЦ-ОА. Синодот и нејзините поглавари во изминатиот период си дозволуваа политички профилирања до ниво на јасно давање поддршка на владеачите. Посебно во текот на еден владин тим кој љубеше да крева крстови и цркви или барем штедро да ја помага нивната изградба. Па дури и кога се востоличуваше сегашниот архиепископ, жезолот го држеше премиерот. Не дека така не се прави на интронизациите, ама вниманието што на тој момент му го посвети владиниот портпарол (читај: камерите на Македонската телевизија) говореше многу.
    Да не зборуваме за владините мерцедеси кои ги користеа и ги користат главите на големите верски групи. И за тоа дека државата ги зеде под свое нивните високообразовни институции во 2008 година и се задолжи целосно да ги финансира. Оти, можеби не сака целосно да ја октроира верата, ама мислам сака да ја има в рака поради нејзиното социолошко, општествено значење... А најголемите верски заедници прифатија - како да не ја чуле никогаш античката искуствена максима "Чувај се од Данајците и дарови кога носат!"
    Елем, крикот против вахабизмот упатен од грлото на реисот, покажа не само дека постои одредена фиксација, туку и дека владее одредена паника. Оти вахабистите за кои конечно тој проговори веќе оствариле значително влијание меѓу народот, ИВЗ поради својот разронет изглед не може да се бори против нивното влијание онака како што би сакала. За тоа проговорија и главните експоненти на крилото против кое сака ИВЗ да се бори. Обвинија дека заедницата е потоната во политички валцери и во криминални ора.
    Сличен проблем има и МПЦ - ОА, олицетворен во Православната Охридска Архиепископија на Јован Вранишковски. Иако нејзиното влијание кај мирјанството не е ни оддалеку толку големо (за што самиот сум се осведочил) како она на вахабистите, за кои велат дека стасале до три илјадарки, фактот што и ПОА ја обвинува МПЦ за одредени проневери, покрај главното обвинување - она за раскол со православната екумена - надополнето со досегашната прама, говори дека можеби и кај нашите владици и попови би се родил сличен рефлекс како тој на реисот. Што ќе биде погубно.
    Според искуството на не многу старата држава САД, каде истотака уставно се разграничени државната управа и верите, вистинскиот рецепт за верата е да не се сузбива, туку да ѝ се даде слобода - сѐ до мигот кога ќе стане деструктивна. Но никако да не се храни од државните јасли. САД тоа го почитуваат. Кај нас, по сѐ изгледа, тоа одамна не е случај, што, рековме веќе, може да биде најпогубно токму за верата.

    П.С. Во големи верски заедници со кои власта ги држи главните протоколарни средби, покрај двете наброени и католиците, се и Еврејската заедница (легитимно), но и Евангелистичко-Методистичката црква. Која е помалубројна од Адвентистите на седмиот ден во земјава. Но од методистите излезе еден претседател - Борис Трајковски. Од адвентистите не. Веројатно тоа беше пресудниот фактор методистите да влезат во големата четворка.

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 10 јули 2010 година.

Песок во купаќите

    Скиселеното време деновиве, кое ми прави тектонски промени на расположението и си игра со мојот крвен притисок како со јојо, беше проблем ама не успеа да израсне во пречка. Се присилив и излегов.
    Кога се качив во прилично навалениот на една страна автобус на ЈСП, во ноздрите ме пресече коктелот на развеана прашина и моторни уханија. Не знам зошто, од многуте можни асоцијации, ми исплива тогаш во мислите од некој темен долап сликата на еден ден пред дваесет и кусур години... Иста таква реа и густа прашина ме пречека во автобусот со кој тргнав да одам на езеро... Рекреативното езеро Треска. Кое во долгите топли лета во моите рани години ми беше секојдневие. Најчесто одевме семејно со автомобил. Со подготвено јадење за цел ден, сламени лежалки и голем сонцебран. По цел ден во вода... Убави денови ми беа тоа, кои ми ги „полнеа батериите".
    Но сеќавањата на идилата во еден миг ми ја пресече трупотот на доклинканиот автобус. Ми пукна меурот од сапуница и веднаш се роди гнев. Па добро, зошто јас како граѓанин што си ги плаќа даноците не можам да отидам, еве, утре, на езерото Треска? За кое и моите родители плаќаа самопридонес...
    Како што рече градскиот татко неодамна, за реновирање на езерото Треска годинава се намалуваат парите, па сѐ ќе си остане по старо. Со ребалансот на градскиот буџет парите се малку за обнова на тој капацитет... Ама затоа нашле пари за Какакабана. Знаете, нели, за новата градска плажа на Скопје со увезен песок, на која бесплатно може да лежите и да сурфате - ама на интернет! И да го мирисате валканиот Вардар. Од капење ни брцнување. Ако сакате да се напиете нешто - има! Ќе си отидете до еден од шанковите кои газдите на познати скопски кафулиња ги добиваат за беспари па ќе си платите 'ко на улица Македонија да сте седнати...
    И за тоа чудо градот фрла 100.000 евра! Па за толку веројатно би можело една нова филтер станица за езерото Треска да се направи. Не мора од најскапите, та нема да ја пиеме! Само да се разладиме малку во водата во жешките денови и да запливаме како луѓе. Ама не, Коце реши да ни прави плажа покрај Вардарот полн со излачувања од скопската канализација. Вели видел во светските метрополи дека така правеле... плажи само за сончање.
    Можеби. Само нивните системи за отпадни води се многу пософистицирани од нашите, па реките помалку им смрдат. Потоа, помалку смрди и околу плажите. Оти таму работат со ум! Па има и тоалети покрај лежалките. Кај нас ако те стегне зорт мораш да трчаш во тоалетите кај Луна Парк. Претходно ќе треба да внимаваш како влетуваш на уличката, да не те собере некој од скопјаните кои тука возат автомобили како да се автопатот кон Велес. Не дај Боже да има Хронова болест!
    Јас да ви кажам, немам намера да одам на таа плажа. Оти сум научен на друго, како и старите скопјани - ако веќе ми влезе песок во купаќите, треба тие да бидат намокрени. Оти на суво повеќе јаде!
    И ако веќе ми ги отфрлите погорните забелешки како на празен циник, размислете за нешто друго. Додека, според градоначалникот, се разработува новата плажа, колку ли ќе спечалат со тие цени угостителите кои Коце "ги избрал на тендер"?
   
    П.С. Со парите за плажата можеа да платат аванс барем за три нови автобуси, кои Украинците одбија да ги испорачаат поради неплаќање.

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 3 јули

Лекувајте (се)!

    Бројот на новороденчиња во земјава кои умираат набргу откако првпат го здогледале светот се зголемува. Опасно. Порастот од 2008 во 2009 година е за некој промил помалку од 25 отсто! Што не загрижува... Туку шокира!!! Мислам... 25 отсто! За една година. А колкав ли пораст ќе „забележиме“ во отсечката 2009-2010?!

    Навистина ова не можам да разберам. Неонатологијата не е новост во Македонија. Плус министерот за здравство е од најмладите во владата, па нему му е и најтазе доенечкиот „стаж“, поради што би требало и најмногу да го засега таа состојба. А не изгледа така - оти не чув да даде некаква задоволителна изјава од средата, кога ги пласираше поразителните статистики Државниот завод за статистика. Кажа министерот дека ако има одредени пропусти, допрва ќе се утврдува. Засега податоците биле штури.

    Не разбирам што има штуро во фактот дека во 2008 година починале 223 бебиња до една година, а во 2009 - 56 повеќе, или 278 новороденчиња? Поразително е тоа посебно во светлината на претходните статистики. Драматичниот пораст на смртноста доаѓа по петгодишен пад. Во 2003 година умреле 303 доенчиња, следната година бројот паднал на 287, а две години подоцна таа крива продолжила надолу - умреле само 260 бебиња. Трендот продолжил и во следните години, до точката 223 во 2008 година. Која е годината кога го почнува мандатот сегашниот млад министер. И малку потоа почнува хорор-порастот...

    Да бевме држава во активна војна, па да разберам. Или некаде поствоено, во четвртата и петтата деценија на минатиот век... Кога медицината, посебно на ова поднебје, била слабо развиена. Но во мирнодопски услови во третиот милениум, посебно со власт која закон донесе да го зголеми наталитетот?! И воведе бесплатни постапки „бебе од епрувета“ за двојките оневозможени по природен пат да зачнат потомство. Не дека и тука се функционираше според ветеното, ама ајде... И сега замислете си само каква трагедија може да погоди некои такви родители кои се израдувале на рожба, за потоа македонското здравство да не им ја зачува во живот при некакви здравствени проблеми! И да влезе во морничавиот графикон што го бележиме небаре сме Зимбабве...

    Но грозоморната ситуација со македонските бели мантили не завршува тука. Да се потсетиме и на друго што ни се случи кон крајот на минатата и од почетокот на годинава... За четири месеци починаа седум родилки - три во Прилеп, две во Кочани и по една во Гостивар и во Тетово. Дури потоа се затвори прилепското породилиште за реновирање. После згаснувања на животи во него. Претходно сите биле слепи при очи за тоа што се случува. Од горе до долу!

    Министерот, кој е многу повеќе од обичен лекар во не-политичката кариера, треба да преземе мерки да се спречи овој мрачен тренд. Да почне сериозно лекување - ама почнувајќи од своето министерство. А ако неинвазивната терапија не даде плод, треба да се потсети кој му бил статусот пред да седне во министерска фотелја: специјализант и асистент на хирургија.

    Значи, време е пак да го земе скалпелот и да сече. Сѐ што треба, тој најдобро ќе знае што, за тоа прима плата... Јас не знам. Јас само од моите приходи ја обезбедувам неговата плата.

    П.С.

    Не знам зошто, ама после долга пауза за три дена двапати го гледав култниот „Маратонци трче почасни круг“.

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 26 јуни 2010 година.

Баба Перса доби интернет

    Баба Перса внимателно го стави филџанот со врелото утринско кафе на масата, седна, го крена миљенцето од мониторот и го вклучи компјутерот. Додека се креваше оперативниот систем, почна оваа окапана старица од село Горно Самовилско да се преслушува. Козите ги измолзе, кокошките ги нарани, па ќе биде раат до кај пладне...
    „Хм, ќе проверам првин мејл на Џимејл, после тој на Јаху, па после ќе се закачам на Фејсбук. Море... Да се закачам веднаш на Фејсбук да видам дали добро осунал Трајко од Смолско...“, си мисли баба Перса.
    Веднаш потоа ѝ заврви друга мисла. „Бог да ги поживее децава, ете интернет ни ставија в село! Автобус и онака нема да има. Ниту лекар ќе дојде некогаш. Барем нешто да добиеме... А и тој интернет-киоскот кај селската чешма е одлична работа! Додека се наполни балончето со вода, ќе прочатам малку со другачка ми Анѓа...“
    Останаа тие двете во Горно Самовилско сами како утки...
    Така си мислеше баба Перса за владиниот проект за безжичен интернет во селата и за интернет-киосци. Бесплатни во следните четири години... за потоа ќе се види.
    Кликна Перса на иконата за поврзување и за вчас се отвори насловната страница на Фејсбук. Се логираше и виде дека дедо Трајко од соседното Смолско има нов статус. „Жив сум!“ напишал тој. „Ах, дочека уште едно осамнување, сиромашкиот...“ Му кликна едно „лајк“ на статусот, па погледна дали правнука ѝ Ана Марија од Скопје ја прифатила за пријател. „Ех, не сака да ме прифати, да не ја срамам пред другарките ваква со шамија“, си мислеше кутра Перса.
    Ајде, и претходно децата ретко ѝ се јавуваа на телефон, ама баба Перса многу се израдува кога почнаа да ги местат антените близу шумата. „Белким сега почесто ќе проверуваат дали сум жива“, си помисли таа тогаш. Ама небото не ѝ ги одговори молитвите. Само по некоја честитка ѝ праќаат на мејл, никој не најде време два-три реда да напише...
    И додека баба Перса го затвораше Јаху мејлот, два километри подолу во полето, во Долно Самовилско, Митре и од седми пат не успеа да се конектира... Се изнервира дека не ќе може навреме да ги собере јагодите што ги засади на "Фармвил" на Фејсбук, па ќе му пропаднат... „Ех, до задутре нема да соберам пари да си купам трактор“, си помисли разочарано.
    „Семката да ви се сотре“, се разгневи тој на комшиите Стојановци. Кај бавчичката од нив не може да си ја навади  - а ја сврти водата накај неа, тие за 15 минути ќе дојдат и ќе ја навртат накај нивните бавчи - туку сега и конекцијата му ја „цицаат“...
    „Ќе тркнам до кафеана да го викнам Мендета, тој ќе знае нешто да ми подеси, белким ќе стасам така јагодите да ги оберам и тутун да засадам“. Кутриот Митре, не успеа да си земе нива од државните, па остана само со бавчичка и сиромашка надеж дека барем на "Фармвил" ќе стане голем стопан.
    Кога стаса до селската кафеана ги виде дваесетината ергени како играат „Анриал Турнамент" на лаптопи. Ама Менде го поли со студен туш. - Не можам сега, морам да одам на Благоја да му го оправам лаптопот пред да ги изнесе говедата на пасење угоре в планина. Не му работи нешто Винампот, па не ќе може музика да си пушта - се правдаше Менде пред Митрета...

    П.С. Додека тие правеа муабет, децата почнаа да пцујат кај единствениот интернет-киоск - пак снема струја!

    (Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 19 јуни 2010)

Споменична фузија со МРТВ

    Уште пред години ставив кабелска дома. Најмногу ме привлекуваше понудата на документарни канали, во кои покрај извиканите Нешенел Џиографик и неколкуте на Дискавери, ги имаше и Вајасат Хистори и Вајасат Експлорер. Сите редовно ги гледам. Покрај тоа што ми се многу полезни за да си ги пополнам дупките во знаењето, ми овозможуваат и да "шетнам" по светот.
    И од толку гледање - и самиот некогаш се фаќам како посветувам премногу време на шарениот прозорец кон светот поставен во дневната - не се сеќавам дека имам видено толкава споменична еуфорија како македонската, освен можеби во Туркменистан и во Сенегал... Ама таму власта е тоталитаристичка.
    Од тој спектар на владеењето нешто ни се случува и нам. Владеачките партии сакаат да ни ја материјализираат историјата пред очи. Во тој правец ќе ги прошират музејот на ОНА отворен пред неколку години и Музејот на македонската борба кој треба да се отвори наскоро. И двата да се протегнат до централниот плоштад на Скопје. Кој ќе го начичкаат со споменици и "остарени" градби во рамките на донекаде реализираниот прескап проект "Скопје 2014". Па кога ќе шеташ по плоштадот во вечерната летна спарнина, дополнително, покрај внимавањето да не се судриш со некој од скопјаните уверени дека цел плоштад е нивни, ќе мораш да пазиш и да не удриш во Даме, во Ченто, во илирската кралица Теута, во овој, во оној... Оти ќе нема место за шетање со толку споменици, кои сепак, разбравме, се според Рамковниот договор.
    Да се правеле споменици пред половина век, ќе разберев... Телевизија речиси и нема, интернет јок, книгите релативно скапи... Па и печатени во црно - бело. Можности да се информираш за работи што се случувале во светот малку... Од весниците, со задоцнување од два-три дена. А и за својата историја дознаваш од книги, учебници. А во нив да се стави фотографија во тоа време, подразбирало долг и скап процес... Да се направи клише, па да се вметне на ваљакот...
    Затоа порано се правеле споменици. Покрај основната улога - да се одбележи некој настан и човек - и на луѓето да им се долови визуелно настанот или ликот на истакната личност. Ќе го направиш еднаш споменикот и тој ќе си стои со децении, со векови... Ќе едуцира.
    Ах, да, почнав за телевизиите да зборувам... Милина брате, тоа кабелските! Посебно Вајасат Хистори кој редовно си го гледам... За разлика од Македонската телевизија, која не ја гледам. И не знам зошто би ја гледал тапа е, што би рекле скопјани - иако плаќам редовно радиодифузна такса, покрај сметката за кабелската.
    Па си велам: чекај бре, овие во МТВ и онака не може да си ја пополнат програмата, па што не снимат еден куп документарци за сите личности на кои власта сака да им крене споменици, па нека ги емитуваат на секој час. Та буџетите за сето тоа би чинеле само еден отсто од вкупните пари за Скопје 2014. Услови за такви снимања има и отповеќе. Вработени еден куп, накупувани службени возила, огромната зграда покрај Вардар, која, патем, е најголемиот споменик моментално - на глупоста на социјалистичкото управување кое создаде мастодонт како дом на радио и телевизија за нецели два милиони народ.
    П.С. Народот можеби поради документарците ќе виси почесто на МТВ, па можеби и повеќе ќе ги гледа актуелните властодршци, кои се редовни "гости".

(Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 12 јуни 2010)

Црвениот тепих

    Сега ми изгледа како промашена инвестиција (јас сум дете родено во социјализмот, па овој термин често го слушав) тоа што есеноска решив да си купам велосипед, после долга апстиненција. Не многу џиџан и не многу скап, ама не беше ни баш евтин. Ми ја препорача марката еден пријател, велејќи дека треба да дадам малку повеќе пари за после да не ме боли глава...
    Но проблемот не е во велосипедот - демек, зошто „затворив толку пари“. Повеќе во тоа дека нема многу можности да се вози без нервози. Не дека не сум пробал...
    Значи, тргнувам од дома... Како коркач во сообраќајот, не возам по улица, каде всушност возењето е најудобно и најбрзо, ама и премногу опасно. Со таква ергела на коњи зад волан во Скопјево, за само 3 минути возење на улица шансите дека ќе завршиш на хауба или на тврдиот асфалт се речиси 60 отсто. И возам јас по тротоари. Така ми е смирено срцето, ама ми се треска остатокот од телото (без амортизери е велосипедот). Асфалтирани одамна, па онаму каде што не биле кршени и копани (и закрпени како од деца од градинка), асфалтот од топлината и сонцето се набрал, па мораш да возиш многу полека ако не сакаш да се трескаш. Односно, полека мораш да возиш и поради тоа што во просек на секои 30 метри ќе наидеш на паркиран автомобил, па не можеш да „зарулаш“... Но тој проблем е космичка константа во Скопје и немам надеж дека ќе се реши.
    Многу повеќе ме нервираат „дрвата“ по тротоарите. Од „шумите“ од тројца-четворица кои не само што ми ја узурпирале велосипедската патека, туку и сметаат дека правилно движење е само во линија нормално поставена на оската на тротоарот. Па мораш да ѕвониш како некаде да има пожар за да ти отворат пат. Што често го придружуваат со пцовки, небаре си на нивни терен, а не сфаќаат дека дваиполпати поширокиот дел од тротоарот и 3 сантиметри поиздигнат - е за нив.
    Проблемот е најголем ако решиш да возиш по бележаната велосипедска патека некаде од ГТЦ до Железничка. Во еден дел е обоена во црвено. Ама и каде што не е, од, да речеме, 30 луѓе кои моментално пешачат на одреден потег, 95 отсто се по патеката. Уф, како да ги мами црвената боја! Си помислуваат дека тоа е црвен тепих послан за нив! Не мислат дека имаат трипати поширок простор за пешачење, туку мора на велосипедистите да им го загорчуваат животот.
Идиоти! После секое возење најизморен ми е палецот со кој ѕвонам.
    Не дека и понатаму, кон Аеродром, не е приказната иста, ама само еднаш сум пробал да возам натаму. Толку ми издржуваат нервите... После Железничка правам „налево круг“.
    Ајде, си велам, ќе се симнам на патеката по кеј. Таму би било веројатно најмалку зафатено од „дрва во движење“. Уви, ситуацијата и таму е иста, иако теренот изгледа многу поинаку. Џогерите и луѓето што само шетаат, имаат шестпати поголема површина за движење. Но таму не им е интересно. Мора да одат по велосипедската... единственото место во Скопјево каде што би требало да можеш да возиш велосипед брзо и без страв дека ќе те удри автомобил. Но со препреките што шетаат, тоа е невозможно - како да добиеш лична карта во кажаниот рок!

    П.С. Изгледа ќе мора да одам на езерото „Треска“ за да возам велосипед. Таму и онака нема што друго да се прави - капењето е забрането цела деценија. Уште една промашена инвестиција!

    (Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 4 јуни 2010)

Аирлија работа мајстори!

    Си имал некој селанец мака со парите, па морал со години да собира, од устата на семејството да двои, за да си купи коњ. Кога конечно му се исполнила желбата, сфатил дека не направил шталичка за да не ѕемне новиот член надвор. Па му турил огламник на коњот и кинисал со него во коријата да влечка трупци за греди и штици за шталичката.
    Од радост просто подлетнувал, како да не ја газел земјата. И така од утро до вечер... И го тепал коњчето кога преморено ќе застанело да собере душа... Сѐ додека по 3-4 дена, утрото не го нашол кутриот млад коњ веќе истинат во дворот. Ненаучен на работа, пцовисал од преголемиот труд. Новиот стопан мислејќи дека добро прави, не повел сметка колку може кутрото животно да издржи.
    Слично на овој немукаетлија стопан, и власта во моментов презема некои чекори во манир што открива дека ги нема баш предвид состојбата и издржливоста на народот. Што е акутен проблем посебно во здравството.
    Да почнеме. Пациенти на Клиниката за рендгенологија во Скопје чекале по два и повеќе часа завчера да им се закаже снимање. Многумина од нив треба да се подложат на комплицирани операции на другите клиники, но морале да чекаат да закажат снимање. Мачната слика ја уловија телевизиски камери, по што од клиниката се правдаа дека на шалтерот за закажување работи само еден човек, оти во истиот ден им се разболеле двајца луѓе. Добро. Можеби е и така.
    А можеби е проблем и нешто друго. Кое власта го одрекува. Дека во Клиничкиот центар се случува и криза и егзодус - главно на лекарите, ама и на другиот персонал. И платите несоодветни и опрема главно стара, со материјали се кубури... велат неофицијално, оти речиси никому не му стиска јавно да искритикува.
    Помпезно најавуваниот проект за нова апаратура, која требаше да заврши до ноември ќе се пролоногира, оти се платила само рата за ангиографи. За другото изгледа нема пари. Можеби и ќе има, министерот за финансии Ставрески вети дека со ребалансот на буџетот кој ќе се случи набргу, здравството нема да биде гибнато. А завчера се пофали заедно со неговиот колега во бел мантил со проектот за реконструкција на објектите на здравствените установи.
    Убаво! Само ми личи дека кога ќе ја направат "шталата" нема повеќе да го имаат коњот. Ако нешто не се смени со платите, ќе си испозаминат и тие што останаа во државното здравство, па ќе нема кој да лекува во варосаните и светнати болници со нови камери.
    А и тоа реконструкцијата... се чекало да се ни одобри кредит Банката за развој на Советот на Европа.  Молам? Пак ли кредити? И после враќање на рати. Со камати! Па нема ли државава пари да го направи тоа сама? Чекај, чекај... Да бе, ми текна! Има некои пари... За Скопје 2014, градот убав пак што никнува! Јавноста протестира, на опозицијата ѝ се темни пред очите од кич-расипништвото, а власта не ја боли глава. За тоа се нашло... Брц во чекмеџето и фрлај семе - за споменици, за барокизирани фасади, за мостови, и тие полни 'ко око со споменици... За да гледа народ и да му се крева патриотскиот дух!
    Кој црн народ - ако не ги лекуваме луѓето како што треба, по неколку години можеби ќе нема кој да шета по "затнатиот" скопски плоштад!

    П.С. Можеби ставањето камери по ходниците и шалтерите на болници беше со цел да се види кои лекари им "бегаат".

    (Објавено во „Сега“ - „Шпиц“ на 29 мај 2010)

Ping.mk објавува...

Кога утринава на Пинг го кликнав следниов поднесен линк „После сто години се објавуваат мемоарите на Марк Твен“ непредвидено од никого, ме пречека дополнителна интересна информација - пинг.мк го прави тоа! :)