Час по физика

    Во основно и во средно училиште, моите професорки по физика важеа за строги, но начинот на кој ги пренесуваа содржините на лекциите и ни ги расветлуваа тајните на физика, сега ми изгледа многу умешен и педагошки правилен. Тие и најсложените термини и закони знаеја да ги објаснат просто, за да ги разберат веднаш нашите млади глави.
    Мислам дека многу бргу ги запаметив поимите маса, брзина, забрзување, инерција... Се разбира, испарило некое знаење, но честопати ми се обновува. Нешто гледајќи документарни емисии или серии, нешто во секојдневието. На пример, кога ќе се качам во автобус на ЈСП. Како пред некој ден. Качувајќи се во 19-ка утрината, првото искуство ми беше авионско. Знаете, како она на самиот старт на полетување кога пилотот одеднаш ги отпушта кочниците, па инерцијата те треснува од наслонот на седиштето ако не си залепен за него со грбот. Со таа разлика што во 19-ката не бев седнат... Па масата на моето тело фатена од инерција во дел од секунда се најде 2-3 метри наназад, со едното колено на земја. Но пилотското забрзување на возачот стар четириесетина години, не му беше доволно. Веднаш потоа го продолжи “предавањето” за инерцијата и забрзувањето, кога на речиси празната улица се залета да престигнува автомобил, а потоа мораше нагло да прикочи. Сега моето тело, кое сепак беше фиксирано преку едната рака на држачот, мрдна само околу половина метар нанапред. При што благодарение на рефлексите и брзиот маневар на вратот, избегнав директен судир (односно, претворање на кинетичката енергија во потенцијална, со потенцијална последица блага контузија на мозокот) со вертикалниот држач.
    Елем, многумина возачи во ЈСП од чие управување би се исплашил и лудиот возач на Формула 1 Себастијан Фетел, наскоро ќе мора да возат и даблдекери... Кои не знам зошто премиерот и компанија решија да ги донесат на скопските улици. Но, кога конечно ќе пристигнат, секако ќе ја збогатат практичната настава по физика. На пример, ќе ни помогнат да го совладаме градивото за тежиштето. Научени на сегашните автобуси, кога возачите ќе влетаат во кривина како магаре во градина со зелка, патниците ќе сфатат дека даблдекерите (во кои, иронично, ќе може само да се седи) имаат повисоко тежиште - факт што ќе им го илустрира наведнувањето на една страна со одвојување на двете тркала од другата страна од асфалтот.
Ама не е сѐ толку негативно. Во даблдекерите ќе учиме и цврстина на материјалите. Производителите кои во Кина ги посети министерот Јанакиески не уверуваат дека автобусите ќе бидат цврсти. Кога на пример некој таков залетан даблдекер ќе удри во автомобил, немало опасност горниот дел да се одвои и да лизне напред. А и ако се превртел на страна, немало да се преполови...
    Ама, ајде доста со физика. Да преминеме, мислам, сега на психологија! На пример, дали скопјани, научени во полн автобус да се движат од предна врата максимум до средна, во двокатните автобуси ќе се решат да се качат горе? Посебно ако треба да се возат максимум четири-пет постојки...
По нови релации, се разбира. Линиите ќе мора да се сменат, научивме сите, оти двокатните Кинези ќе може да се движат само по половина од сегашните...

    П.С. Може требаше да нарачаат кочии со коњи наместо даблдекери како оние од педесетите години - за да се ускладат со кич-центарот на Скопје во изградба.

    Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 23 октомври 2010 година.

Болен Дончо

Попаднала лоша медицина
Попаднала по града...
Прибор имат колку две парчиња
Иљач имат колку три залака.


И сакат по две фурни леб
И им сакат крава јалоица
И им сакат по бочка ракија
И им сакат по две бочки вино
За лечење, пусто мачење,
А за в Скопје и два ата...
Сите се редум изредија
Ред му падна и на Болен Дончота
Кој девет години лежит болно на постела
Веќе му се коски раскостиле
Веќе му се меса раскапале.


Негоа сестра Ангелина изваи триста лакти платно
Триста лакти платно бамбакерно
Та изврза рани од лоша медицина
Та го пушти Дончо по автобуса
Автобуса за пуста Скопија.
Во појас му тури триста златници
за да даде на лекари
за рани деветгодишни да залечи...

    Жалосно е на почетокот на третиот милениум, кога човештвото оствари напредок за кој нашите предци од пред два-три века не ни можеле да сонат, да доживуваме ситуации како онаа на мои роднини од еден помал град, кои пред неколку месеци однеле член на семејството со многу силна треска на лекување во болница во поголем град. Таму лекувањето почнува со „студен туш“. "А бре, немаме лекови, еве купете ги од аптека овие, ќе полежи тука некој ден, ќе му ги даваме...", бил одговорот што го добиле.
    Ситуации како оваа се случуваа во изминативе години премногу пати. Не помал беше и бројот на летални исходи на луѓе од помалите градови и од селата, чии црни приказни ни се и премногу добро познати...
    Состојбата во здравството во последниве години е навистина поразителна. Ајде што за десетина години мал милион пати се донесуваа парцијални мерки, се сменија 3-4 стратегии, ќе разбереме. Ама барем нешто да се сменеше во реалноста, нешто да се подоправеше.
Да се разбереме сега: не сметам дека секаде надвор од Скопје има само чкарт лекари! И затоа во песната за болен Дончо горе протагонист е „лоша медицина“, а не „батал еким“. Напротив, одлични професионалци и прекрасни хуманисти имаме прст и плева дури и во малите селски амбуланти, а да не зборуваме за болниците. Но тие за жал се приморани да работат во услови и полоши од оние во кои работеле средновековните лекари. Без доволно лекарства, без потребен инструментариум немаат шанси да лекуваат толку добро за да ги уверат пациентите дека не ќе има потреба да вадат пари од џеб за да одат во Скопје.
    Затоа министре Османи, првин треба да ги опремите - од болниците од селските амбуланти - со СЕ неопходно (и тоа да го правите најмалку две години) пред да помислите да ограничувате право некому да се лекува онаму каде што мисли дека има најдобри услови!

    П.С. Уште доцни мегаломанскиот пакет опрема ветуван во два наврати како спас и револуција во здравството.

Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 16 октомври 2010 годинa.

Компјутер за вистински хаос

    Една од омилените шеги на компјутерџиите гласи вака: Да се греши е човечки, но за да предизвикаш вистински хаос е потребен компјутер. Иронијата со Македонија е тоа што кога се направи мамутски проект за воведување компјутери во училиштата, оваа шега стана горчлива реалност за многу наставници и директори, но не помалку и за учениците и родителите.
    Во време кога многу училишта во села, а неретко и во градови, нудат такви можности за вршење мала и голема нужда што учениците повеќе сакаат да „стискаат" до дома отколку макар минута да минат во училишните тоалети, одлуката да се купуваат компјутери за секое дете е невидено с...! Да не зборуваме пак во каква состојба се грото училници. Некаде толку многу капе од плафоните,  што никој не може да им замери на директорите што не сакаат да се инсталираат компјутерите. Оти од фаталните капки не само што може да настрадаат компјутерите (по еден за шест монитори!), туку лесно може да отиде и дотрајаната електрична инсталација. А и старите клупи тешко ќе го издржат дополнителниот товар од мониторите уште некоја година.
    Ама бидна. Власта се залета и се накупува компјутери. За 50 милиони евра. Само заборавија дека компјутерите сами по себе не значат ништо ако нема софтвер. Е сега, тука чувстувам потреба да застанам нешто да објаснам. Како приврзаник на слободниот софтвер (софтвер за кој нема заштитени авторски права, па секој со неопходните познавања може да интервенира во програмите, да си позајми дел од кодот за некоја своја програма, што на долг рок создава невидени можности за создавање многу разновидни квалитетни и стабилни апликации, кои честопати се и бесплатни), отпрвин се израдував кога чув дека на училишните компјутери ќе се инсталира оперативниот систем Едубунту. Тоа е верзија на Убунту, кој барем засега е најзастапената и една од најстабилните дистрибуции (варијанти) од семејството на Линукс. Но, како што минуваше времето сѐ повеќе ме удираше по глава горчливата реалност: дека сме далеку од тоа да се преведат или создадат навреме оптимален број содржини и училишно прилагодени програми за Линукс на јазиците кои се говорат во земјава, што е и главниот момент на користењето компјутери во училниците. Што го констатираше во средината на изминатава недела и фондацијата Метаморфозис која спровела истражување за користењето компјутери во училиштата, кое покажа неверојатно поразителни резултати. Нема доволно електронски содржини, компјутерите малку се користат, а и кога се користат главно тоа е за играње, безделничко сурфање или пак за крадење материјали од интернет, кои потоа учениците си ги потпишуваат како свои проекти или домашни задачи.
    Или кусо по скопски кажано: Утка невидена!
    Односно, еден во низата експерименти во двата најниски степени на образованието. Кое изгледа ќе доживува и нови авантури. Како онаа од почетокот на неделава, кога министерот за образование најави проект, кој и според мене и според поранешни министри и експерти е вон умот - учениците во шесто и седмо одделение да си се запишат направо во средно за да учат степен за некоја ниска квалификација. А основното до деветто одделение да си го туркаат паралелно...
    Ви треба ли сега некој друг да Ви сервира заклучок колкава е издржаноста и логиката на тие проекти? Не верувам - досега сами си го донесовте.
    Претчувствувате, секако, што кадри ќе излезат од така скроено образование.
   
    Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 9 октомври 2010 година.

Чудни нови страници

    Апсурдноста и штетноста на некои решенија на власта во клучни сегменти на општеството е одамна забележана. Но тоа никако не значи дека сме ги преболеле или дека треба да ги преболиме. Оти некои чекори што се направија во изминативе години не може а да не се оквалификуваат како злочин против народот. Просто невиден злочин. Грабеж, бавно пиење на крвта, давење во плиток леген, уназадување, враќање во 15. век, бесно газење на насушните потреби и достоинството на народот.
    Најочигледниот случај за тоа е секако мастодонтскиот ступиден проект „Скопје 2014“. Злочин кој одекнува до Гренланд и до Нов Зеланд. Нешто што власта сака да го претстави како естетски зафат во Скопје, кој треба да го крене духот на земјава и да надомести нешто што фалело. Фали, ама во нивните глави! На народот и урбанистите кои, како - така, досега го воделе развојот на визурата на главниот град навистина не им фалела таква какафонија на стилови и грамадни споменици. Оти да било така, ќе ги направеле и досега.
    Но, во античката трагедија „Скопје 2014“ е многу поболно нешто друго. Да се трошат толку пари на нешто што не се јаде, ниту се пие, во време на невидена криза и рекордна сиромаштија од речиси 32 отсто од населението е голем злочин! Злостор. Геноцид.
    Уште повеќе, тоа е диктаторски потег, којшто, барем во некое минато време, би го споредувал со остварувањето на болните фараонски амбиции за градење на пирамидите, кои требало да им бидат и последно почивалиште и споменик на владеењето. Но после многуте изгледани документарци за пирамидите, и по многуте прочитани научни археолошки трудови, сега гледам дека ни фараоните не граделе толку безочно и по секоја цена како актуелната власт.
    Напротив, за градењето ангажирале население на доброволна основа, кое сепак во еден дел го плаќале. Но секако се грижеле да го нахранат. Проектите ги правеле многу похумано. Иако биле апсолутни владетели, и во очите на своите поданици - богови кои по смртта ќе заминат меѓу ѕвездите - фараоните долго ги планирале своите потфати и ги реализирале на долг рок. Некогаш и по триесет и кусур години... Не верувам дека таквите временски отсечки се должеле само на немањето технолошка основа за побрзо градење, туку мислам дека дури и тие тоталитаристи се грижеле колку можат нивните поданици да издржат такви проекти. И финансиски и здравствено.
    За разлика од нашите денешни фараони. Кои сакаат да испишуваат чудни нови страници во историјата. Кога некаде во земјава уште се живее „во историјата“. Кога насушните потреби на населението не се задоволени. Кога во некои села мора да патуваат по десетина километри за да отидат на лекар. Кога училишта по селата уште работат со полски нужници. Ѓеризи. Од каде се шират зарази. Кога училниците прокапуваат и не може да се загреат како што треба. Кога се претесни за децата. Кога нема доволно учебници. Кога некои луѓе умираат поради недостиг на лекови кои може да чинат колку еден полн автомобилски резервоар гориво. Кога...
    Да се набројува секако би можело да утре сабајле. Што и не е преголем потфат, ако има кој да слуша - и да послуша. Но меѓу грото од владеачите сегашни таков интерес нема. Тие слушаат само митови за своите величини.

    Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 2 октомври 2010 година.

Колку те боли, Македонијо?

    Земјо моја со грст напатени луѓе растурени по градови, гратчиња, села, овчарски колиби! Питомино полураззеленета, низ векови многупати со крв напоена, од многуте рани што на луѓето што земјата ти ја газеле, орале и копале, и на душман пред нож или нишан му се нашле, до кога земјо крв ќе мора уште да голташ?
    Често ваква елегија ќе ми ги налегне мислите вечерно време... Ама не поради мракот и неговото меланхолично дејство што неизоставно го има врз луѓето. Поради друго така ми е... Тогаш се главните вести по телевизиите.
    И нема вечер речиси од екранот да не ме мавне загуба, болка, солзи и ридание. Од луѓе кои во нашите ординации и болници за себе или за ближен чаре побарале а сега се попарени. Без најмилиот, без здравје, без светлина во очите, со чемер во градите, без пари останале...
    Црнина излезена од бели мантили го завила семејството на упокоениот Жикица Ѓорѓиовски од кумановско Режановце. Си отиде човекот само на 42 години, после три месеци мачење, носење од лекар на лекар, од клиника на клиника, од дијагноза на дијагноза.
    Му ја утнале маката уште на почетокот, па го шетале, го враќале нашите бели мантили, со различни зборови на латински на неговите книшки и картони напишани. Семејството вели дека сѐ почнало банално. Го заболело на десната страна од стомакот. Некои лекари им рекле веднаш дека е слепо црево. Ама една лекарка ја забиберила целата работа, со заплет кој како да излегол од сценарискиот тефтер на исчуканите Монтипајтоновци. Тој ѝ рекол дека го боли десната страна, на што таа му одговорила "Ти не знаеш каде те боли"!, објаснуваат неговите блиски. Кои ги боли. Многу. И се многу измрцварени. Оти куп бели мантили го лекувале Жикица од чир на желудник, од камен во жолчка, го снимале, му правеле и биопсии. Завалијата добил и мозочен удар. Во еден момент и возилото на Брзата помош со кое го превезувале се расипало, па цел час го поправале додека Жикица веројатно во мислите се простувал од надежта дека пак бел ден ќе дочека...
    По тримесеци шуткања ваму-таму додека бил во агонија го легнале на операциска маса. По што не се разбудил. Хирургот им соопштил на неговите најблиски дека одамна прснатото слепо црево предизвикало гангрена, а се создал и некој тромб. Еј, луѓе, во земјава уште се умира од слепо црево! Оти и здравството ни е слепо.
    Елем, грешки лекарски секаде се случуваат. Ама толку многу по глава на жител може и да ѝ ја изедат главата на Македонија.
    Младиот ни министер младешки ноншалантно реагираше на прашањата од новинарите што ќе се случи со здравството кога еден куп стручњаци бегаат во приватните установи, кога постојано фалат некакви лекови. Како во Битола на пример. Каде Онкологија изминатава седмица пак остана без лекови. Доцнат и апаратите кои беа најавувани како најголемата инвестиција во здравството во изминатите две децении. А и на Стоматологија зовре. Што поради плати, што поради нови мантили со црвени книшки во горното џепче.
    Затоа доктор Бујар Османи повеќе не смее да си дозволи ноншалантност. Затоа, министре, избркајте ги нестручните! Ќе ви помогнат пациентите да разберете кои се тие... Може нема да ви биде лесно, ама друг излез нема на повидок.

    П.С. Траурните состојби бараат радикални мерки. Македонија ја боли...

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 25 септември 2010 година.

Власт или сласт?

    Му заигра на Митрета нешто во коравото машко срце, врвот на носот му се здрви и в час остина, а потоа градите, како некој силно со рака да му плисна нешто внатре, му се наполнија со плач... Речиси бебешки плач. Се сврте полека од телевизорот и погледна накај прозорецот. Додека телото уште му се тресеше и грчеше од плачење, полека стана и, тетеравејќи се, дојде до прозорецот, ја тргна валканата завеса и погледна кон небото. Липаше.
    Ех, Господи, го признаа. Не е веќе копиле, туку признаена рожба на партијата на (с)(в)ласт. Еве, тукушто чу. На вестите.
    А чекаше речиси две години. Откако го отпуштија од фирмата каде што работеше како возач и дистрибутер. Потоа, иако ги искина двата рала чевли од шпартање по градот во потрага по нова работа, и му кажуваа или дека немаат потреба од нови работници дека е престар за да го ангажираат, нешто се скрши во него...
    Нејсе, во апатијата сигналот стигна до него. Ја чу цифрата од Статистика дека официјално е признат. Дел од новата група сиромашни - таман 2,4 отсто. Која ја дотокми рекордната сума од 31,1 отсто сиромашни. Која владеачката партија не ја спомена во својата предизборна програма. За која и тој агитираше и организираше групи за митинзи.
    Елем, Државниот ни завод за статистика конечно излезе со цифри. Кои мора да ги каже ако сака да си го запази угледот како релевантна институција. Дури и во очите на обичниот човек, којшто јасно гледа дека статистичката плата одамна не е плата негова и на сите коишто ги познава, туку многу поголема. А реална? Нека кажат научниците.
    Државните статистичари конечно ни го кажаа тоа што го насетувавме, а голем дел од нас, и го знаевме. Во невидена беда живееме. Во 2009 година процентот на сиромашни изнесувал рекордни 31,1 отсто од населението. Рекордни, та невидени! Досега таква бројка не е забележана. Претходната година оваа мрачна статистика изнесувала 28,7 отсто. Така што растот за 12 месеци од 2,4 проценти е работа од која штукнува умот! Битно “остварување", да бидеме реални...
    Во фонот на ова признание, она што мачи многумина, не само мене, е: Што ни ветуваа и што ни исполнија?
    Да, да, беа штедри за “некрополата" Скопје 2014, иако не ни ветуваа јасно дека ќе ни прават таков музеј среде Скопје во време на криза, додека другите градови и селата насекаде по оваа питома Македонија ни умираат во очај, малигани, “полутки" (се мисли на дрогата како што им ја продаваат на зависниците од дроги – заб. авт) и болести. И што? Во тоа време дознаваме дека пазариле уште украински сликари (како кај нас да не се школувале и да не живеат такви креативни творци), да ни сликаат мурали од по 10-20 квадрати во музејот на ВМРО. Не на ДМПНЕ. ВМРО е посебна категорија, која ДМПНЕ почнувајќи од времето на мојот пубертет (како и потоа Демократска, Народна, Вистинска, и што уште не) и еден куп други партивчиња ја узурпираа.
    Нејсе, доживеавме и тоа. Имаме третина од населението сиромашни, а градиме куп прескапи споменици, Пежо-лавови, шмизли и тракатанци покрај грстови просјаци и стечајци... на истите улици!
    И сега доживуваме нова димензија. Нам, на новинарите, ни велат дека не разбираме, дека не си го работиме занаетот, оти не сме ги читале потезите на власта. Онака како што тие ги пишуваат. Оти друго сме кажувале, не тоа што нивните очи и чекмеџиња го гледаат. Тоа ме тера да се прашам како власта гледа на новинарите - како на хроничари или како на бележници.
    И всушност, што пак нејзе и се случува? Власт или сласт?


    П.С. Чуму инаку толкави предизборни битки ако политичарите во власта не наоѓаат чаре за себе?


    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 18 септември 2010 година.

Мотороло, полициско коло

    Во мигот на влегувањето, ушите ми ги запара остар кикот кој доаѓаше од првото биро до вратата во големата просторија исполнета со луѓе. Еден седеше, другиот беше застанат до него.
    „Види, види шо му праам... Ќе полуди! Сеа сигурно мисли дека некој вирус му го заразил компјутерот“, му велеше седнатиот на станатиот. „Сигурно сега ќе проба да го искључи“, одговори ноншалантно овој.
    Пусто љубопитство... Застанав зад нив и ѕирнав во големиот 24-инчен „Дел“ монитор. Седнатиот беше упаднал во компјутерот на некојси несреќен блогер којшто некако го привлекол вниманието на полицијата и го зезаше преземајќи ја контролата над маусот...
    Уф, си реков, инфантилни работи... „Ако вие вчера сте научиле како тоа се прави, не значи дека жртвата цица весла па му се стресле гаќите“, си помислив и се завртев. Ме ѕвездоса ѕидот исполнет со ЛЦД екрани. Најголемиот дел од нив го прикажуваа тоа што го снимаа сообраќајните камери. Прилично еднолична слика на автомобили и градски автобуси на најголемиот дел од нив. Но добро ќе беше да беше сѐ така.
    Вниманието ми го привлече мониторот во горниот десен агол. Се меткаше некоја женска фигура на него... Се втренчив и видов дека во тој момент на бујните дојки го става градникот. „Заврши епизодата Влатко... врти на тој другиот стан, може онаа плавата сега се истуширала“, прозборе низ смеа пробелениот маж кој седеше некаде на средината на пултот.
    Не сакајќи да ја продолжувам ваквата случајна воајеристичка авантура, се свртев накај средината на просторијата. Од дваесетината бироа, барем петнаесетина кои седеа на нив беа со слушалки на глава. Но тоа, нели, и го очекував...
    Она што не го очекував е што на мониторите се гледаше како работи некоја за мене непозната компјутерска програма. „Слушалкарите“ седеа со скрстени раце, некои и со пенкало и крстозборка в раце, а компјутерите сами пишуваа. Ми требаа две-три секунди да ми текне. Да, ги знам програмите кои говор речиси инстантно претвораат во текст, но знам дека се за англиски, француски и една за германски јазик. Сега првпат видов дека некој направил таква програма и за македонски јазик.
    „Шефе, овие пак планираат прес-конференција“, се дрекна во еден момент еден од "слушалкарите". - Ја кажаа шифрата "Ќе треба да купиме патлиџани" - објасни некако со олеснување.
    Младиот шеф се возбуди. - Веднаш влегувајте им во мејловите на баграта... Шифрите со кои мислат дека се кријат од нас им ги знаете, знаете што да барате... Ало, екипа "мобиљка"... Веднаш префрлете се на мобилните на другите тројца и не сакам ни шум да Ви побегне... Снимајте се на 256 кбпс - ја отсече наредбата момчето десетина години помладо од мене кое честопати го имам гледано низ градов. Ми личеше на скопско шминкерче со многу богати родители кое не знаејќи што да прави со времето, е редовно по кафулињата, со прескап мобилен телефон натокмен на масата.
    Фраерот значи не се перчел за да привлекува женски, туку снимал разговори, констатирав.
    Како што целата атмосфера почна да ми легнува, почнав да чуствувам некаква одвратност... Барем половина минута беше потребна да се сетам дека ми ја предизвикуваат шунд-нотите од една од подотворените врати. „Мотороло, полициско коло, мотороло отсвирај ми коло, дал ме драги воли, дал ме воли док је у патроли“. Да, бе, песната на Бајага од култниот филм „Професионалец“ на Душан Ковачевиќ.
    Не ми се верува... И во ова „сино“ гнездо имало иронија - да си се смеат на полициската работа ... или пак можеби некој сака да донаучи нешто за методите на нивните колеги од режимот на Милошевиќ...

    (Ова е целосна фикција и затоа секоја сличност е случајна)

    Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 21 август 2010 година.

Загубени во славењето

    Не знам како е со новите генерации, но во мојата, а рака на срце, и во поголем број после неа, детските секојдневни игри подразбираа доста фантазија, која и најобичните прачки или предмети умееше да ги претвори во пилотски џојстици, пушки, булдожери и валјаци и што уште не...
    Периодот на такво играње, барем за мене, одамна заврши. Но очигледно не завршил за некои луѓе баеги постари од мене. Кои повеќе ги води фантазијата отколку разумот, повеќе афектот отколку промислата. Најтазе пример за тоа на генерално инфантилната македонска политичка сцена е несреќно конципираниот обид да се посее магла и смут во широката јавност, пласирајќи ја тезата дека, замислете, Скопје го ослободиле Албанците на 12 август 1912 година.
    Од кого? Од Турците. Ахм... па нели тогаш Турција е веќе старецот на Балканот и полека се повлекува како раненик кон пространството кое горе-долу се поклопува со нејзините денешни граници? А историјата не нѐ известува дека турскиот аскер давал посебен отпор во таа фаза, вклучително и во случајот на Скопје...
    Нешто во прилог на тоа колку всушност станувало збор за ослободување, а колку за обид тоа да се претставува како ослободување говореше и документираше и д-р Тодор Чепреганов, директорот на Институтот за национална историја. Оспорувајќи ги и изнесените бројки на „ослободители“ и нивното „ослободителско“ однесување.
    Ама ајде и тоа да го пренебрегнеме - се јавува друг, многу поголем проблем за ваквите фантазери. До кога траело тоа „ослободување“? Додека не упаднале Србите, така? И сега? Да чекаме да се јават Србите од Македонија да го славиме и денот кога Краљевина Србија го презела главниот ни град... А после нив дошле Бугарите... далеку пред нив не знам кои...
    Уф, уф, ако земеме предвид дека Скопје има поткрепена историја за изминатите 24 века, следејќи ја логиката на еден лидер на минорна албанска партија, на еден градоначалник, кој не е посебно омилен во сите етнички групи во општината која ја раководи, и на една невладина организација, изгледа дека секому што ќе каже „а“, ние ќе треба да му кажеме „на“. И да славиме секој ден по три настани од великите истории на најмалку шест места.
    Е, сега, ако некој што го чита ова си помисли дека јас сум нешто посебно тесноград и гневен или, скраја да е, националистички расположен, да му понудам веднаш контра-аргумент: Се покажа дека исто како мене размислуваат и Албанците, минус тие 20-30 кои се појавија на прославата на „албанскиот Илинден“ пред споменикот на Скендербеј завчера. Фијаско. Тоа, според мене кристално јасно говори колкава почит и самите Албанци имаат за ваквите контроверзни и спорни идеи. За разлика од славењето на Денот на албанското знаме и Денот на албанската азбука.
    Но, на крајот, можам да ги разберам и Хисни Шаќири и Изет Меџити и „Реалитети“. Покрај таков скараден обид на премиерот Груевски да изналупа споменици на секои два чекори и да ни ѕида историја и на она малку простор во скопскиот центар, ретко кој би можел да остане рамнодушен. Посебно ако смета дека неговата историја се запоставува.

    П.С. Најинтересното е што на прославата пред Скендербеј не беше и еден од организаторите - чаирскиот градоначалник Меџити.

    Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 14 август 2010 година.

Ампутација на Хипократовата заклетва

    Не, не, сѐ уште има лекари на кои им останала света Хипократовата заклетва...
    "Јас сум чеченски хирург чиишто непоколебливи уверувања во Хипократовата заклетва го натерале да избега од својата земја во 2000 г. и да побара азил во САД.
    Го лекував секој пациент во потреба без разлика на етничкото потекло или политичките уверувања. Оперирав илјадници ранети и повредени пациенти во текот на првиот и вториот руско-чеченски конфликт. Пациенти ми беа и цивилни жртви на војната, но и руски и чеченски војници. Поради моето почитување на Хипократовата заклетва и чеченските и руските војници ме обвинуваа за соработка со непријателот и сакаа да ме убијат.
    Кога новоизбраниот претседател на Чеченија прогласи независност во 1991 година, беше спречен дотурот на лекови и медицински материјал и платите беа сопрени. Продолжив да работам како доктор иако не добивав плата. Кога во текот на првата чеченска војна мојата болница беше уништена од руските сили, отворив болница во мојата куќа, која потоа двапати беше уништувана со ракети.
    Останав во Чеченија во текот на двете војни во најопасните зони и продолжив да помагам на ранетите, иако четирипати со смрт ми се закануваа руски и чеченски војници, бев ранет со шрапнели, снајпери пукаа на мене и бев сведок на безброј сцени на смрт и уништување".
    Да не продолжуваме понатаму. Остатокот од приказната на хирургот Хасан Баиев, во која после истражувања на фактите се увериле многу новински екипи, може да ја видите во неколкуте документарци за него и во статии.
    Примерот на Баиев ми болснува како зрак светлина во пештера во време кога во Македонија бевме сведоци на трагични стории на пациенти кои, иако во многу тешка состојба, не беа примани во болниците. Грижа добија откако медиумите кренаа џева за нехуманото постапување.
    Најсвеж е примерот на 32-годишниот скопјанец Милан Стефановиќ кој со нога изедена од гангрена дваесетина дена бил препраќан од болница до болница, а никој не се зафатил да ја ампутира ногата која не можела да се спаси и така да спречат пострашни последици.
    Оти? Не сум бог за целосно да ги прочитам умовите на лекарите кои си играле пинг-понг со него, но можеби причината лежи во тоа што Стефановиќ е наркозависник. Тој не го крие тоа. Дали лекарите се уплашиле дека може да е заразен од некој заразен хепатит или пак има ХИВ или пак си помислиле дека состојбата му е многу критична па ако го оперираат и се случи нешто непланирано и грдо, ќе мора да сносат одговорност пред јавноста, сега веќе не е битно...
    Битно е дека како лекари се обврзани со Хипократовата заклетва да помагаат секому, неповлијаени од гледишта за верата, националноста, расата, политичката или класната припадност. А тоа не се случило. Оти работел стравот кај лекарите, а не хуманоста и совеста.
    Исто како во случајот на 52-годишната кичевка која на крајот на минатиот месец цели четири часа била шетана од клиника на клиника во Скопје и никој не сакал да ја прими. Иако била со рани по нозете кои постојано крвареле, речиси без свест поради силните болки...

    ПС. Излезе дека во целиот случај за итна ампутација за да се спаси Стефановиќ, лекарите прво ја ампутираа Хипократовата заклетва.

    Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 7 август 2010 година.

Сакам песок!

    Мој градоначалнику Коце Трајановски,
    Ете, на некои 15 месеци од Вашиот мандат, си дозволувам да Ви се обратам еднаш директно. Морав да Ви кажам дека пријатно ме изненадивте што сепак дојдовте и во мојата населба завчера, кога конечно почна асолна реконструкција на коловозот на улицата Ќемал Сејфула.
    Тоа што во изминативе пет години си ги амортизирав амортизерите на мојот автомобил по дупките и лошите испакнати крпеници (кои, патем да кажам, траеја само по една година) и многу пати благодарение на рефлексите избегнував директни судири со автомобили од спротивната насока, кои, возејќи слалом поради дупките, влегуваа во мојата лента и не е целосно Ваша вина. Само, во изминатите година и четвртина сепак можевте да видите што Вашите претходници не направиле и во тој, другиот дел на Скопје.
    Но, поводот за ова писмо не се моите рели-искуства по Ќемал Сејфула. Поводот е нешто друго. Имено, сакам да ми изработат мозаик за масичка во дневната соба. Ама никој не сака да ми продаде толку малку песок колку што е потребно за малтерот за подлогата. Па се сетив дека имам мој песок. Во Градската плажа, платена како Свети Петар што си ја платил кајганата. Ни помалку ни повеќе, туку 100.000 евра. Опа! Која ја изградивте без да поминете прописна консултација со граѓаните за чии интереси се грижите и примате плата. Односно, од даноците што ги плаќаме.
    Покрај толкуте дупки во Скопје, нерешена градска канализација (и фекална и атмосферска) и еден куп други проблеми, Вие решивте да направите плажа. Која од водата на Вардар ја делат табли за забрането капење. Нонсенс на векот. Ама и тоа не е толкав проблем. Поголема мака е тоа што нетранспарентно и проблематично шанковите (кај што сега мало Скопско пиво е 100 денари) ги дадовте на фирма на угостители која дури отпосле, после Вашата одлука, е прописно регистрирана. И уште си дозволувате да велите дека не гледате проблем во тоа. Па кај го има тоа?
    Е, сега, бидејќи не ме прашавте за плажата, сакам Вашите потчинети да пребројат колку зрнца од увезениот песок се мои и сакам да ми бидат испорачани на домашна адреса. Сум си ги платил! Да купевте со моите пари песок за поставување павер елементи на некој од улиците под градска надлежност, немаше да Ви барам да ми ги вратите моите злоупотребени пари. Вака, претпочитам мозаик во дневна пред Градска плажа на Вардар кај што не може да се капам.
    Е сега, мој градоначалнику, ќе преминеме на вториот нонсенс. Велите дека ќе сте плателе 400.000 евра на некојси Шпанци да Ве советуваат за нови подземни сообраќајници и за воскреснување на Луна Паркот. Велите дека тоа не било скапо! Оти за тие пари ќе морале да најдат и концесиониери. Инаку немало да им платите.
    Хм, не ми е јасно само зошто им давате плата на луѓето во Вашата администрација. Нели од нашите даноци и тие добиваат плата? Па би требало и тие нешто да сработат.
    Ако не можат тие, еве јас Ви ќе давам совети. За десет пати помала сума од таа за Шпанците. Си го знам градот и неговите болки.
    Луна Паркот можевте и сами да го дадете под концесија. Наместо да барате консултанти, ќе огласевте тендер за исти пари во европски публикации за кои објавивте оглас за консултанти, па сигурно ќе се јавеше некој. А за подземни сообраќајници заборавете - оти нема подземен катастар па не знаете ни каде е канализацијата, а да не зборуваме за еден куп цевки и кабли.

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 17 јули 2010 година.