Смртта ги обиколува селата пешки

    - Си го видел џипот на овој директоров сегашен на едикојаси агенција? Паркиран кај едикојаси продавница на Партизанска? Не можеш друже да го промашиш, има лавче обесено на ретровизорот? Има тој таму стан од барем 80.000 евра. И од каде бе тој копук за година и пол на функција дојде до таков стан? Ај сеа...
    Со таква дигресија мојот пријател ја прекина паузата во муабетот за владеењето на Путин, додека седевме впивајќи ја благодатта на ќумбето на дрва во култната скопска кафеана „Наџак“, во која втрчавме од дождливото попладне.
    - Е, човече, ова ти е навистина ј... да си изгризаш од мака..., заврши тој, свртувајќи ги очите кон стаклото кое нѐ двоеше од мочливото Скопје.
    Пинг! Газда Столе со вечната насмевка ги стави криглите пиво пред нас.
    - Да - му велам јас на пријателот - модерни џипови покрај кои минуваат раскантани автобуси. И гладни сограѓани; до неодамна сопственици на куќи или станови, а сега без адреса; Роми со "луксузните" велосипеди со приколки буричкајќи во контејнерите за заграб пластика која ќе треба да ја "одвеслаат" километри понатаму заради една-две излижани банкноти; звездосани пензионери кои излегуваат со рецептите в рака како лепеза од аптека, и со по едно кутивче во малечката ќеса; млади скитници со диплома на полицата дома, ама без партиска книшка в џеб...
    Велам потоа, да беше оваа власт власт со салтанати, ваквите џипови да ги одземеше како што треба (за што има формална можност - слушам нешто за некои анкетни листови за функционерите) па да однесеше некој од нив за месната заедница во селото Брест, можеби немаше 13-годишната Валмире Бајрами пред некоја недела да почине на рацете на татко ѝ, во близина на реката. И Смртта со својата коса тргнала по нив пешки. Да имаа џип, автомобил и пат по кој би го возеле, можеби ќе ѝ избегаа...
    Да не се повторувам сега, оти пишував повеќепати за вакви трагедии кои здравството во сегашната состојба ги збибери на луѓе од сите ќошиња на земјава. Оти, да се изразам со медицински речник, луѓето кои носени кон помош од белите мантили, добиваа дијагноза exitus letalis, односно "не е веќе меѓу живите" од почетокот на годинава досега ми е многу мачно да ги бројам. Оти и мене ме боли болката на нивните семејства. Затоа пак се зафатив да ги бројам новите споменици, барокни катни гаражи, тарабите со кои го направија плоштадот скопски лавиринт... Па, притоа се зафатив и со владините функционери кои држат по две-три функции оти многу ги бивало (ама за сопственото чкембе и за партијата, не за мене, не за селанецот во Оризари или Мислешево)...

    П.С. Ех, си мислам, фала на Бог, земам плата редовно, персонален данок и од мене се слива во касите на власта која треба да се грижи за народот, ДДВ плаќам и кога ќе купам осум ролни тоалетна хартија, ама изгледа тие "мои"  пари нема никогаш да ги видам во нова асфалтна постилка на улица, во апарат за магнентна резонанца во Берово, туку во копитото на коњот на Филип Втори, во некој Хјундаи џип паркиран пред скапа кафеана во која подждригнуваат завластени торлаци, за кои и јас до неодамна, детски наивно (прости ми Боже!) мислев дека се еснаф луѓе.

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 29 ноември 2010 година.

Браво штипски Фигаро!

    Комичната Opera buffa, покажува лефтерното прелистување на енциклопедиите, е оперски жанр за обичниот човек, музичко дело кое тој ќе може многу лесно да го восприеме, во кого ќе може многу лесно да се пронајде. Протагонисти во комичните опери се обичните луѓе со обични проблеми, но и со многу мудрост; а дијалозите се најчесто на дијалекти...
    Според многу светски референтни дела и енциклопедии, за ремек дело во рамките на комедијата во музиката се смета операта „Севилскиот берберин“ на Џоакино Росини. Е сега, сметам дека нема потреба за неа многу да разглобувам, оти уводната арија на Фигаро, локалниот берберин и главниот лик во оваа опера, е веројатно првата асоцијација на секој човек кога ќе му се спомене опера. Мудриот Фигаро, предлагајќи ингениозни акции, го движи дејствието на оваа опера сѐ до нејзиниот среќен крај.
    Динамичната опера завчера доживеа нова изведба, една комична штипска адаптација... Во која, како и во оригиналот, главната улога ја одигра еден мудар, чесен берберин, човек од народот. Имено, берберинот од штипската болница. Кој „отпеа“ прекрасна критична арија за безумието кое го зафатило здравството... И затоа Трајче Ванев е стоотстотно позитивен и мудар јунак, лик за пофалба, да не бидам погрешно сфатен, дека сакам - скраја да е! - да му се потсмевам. Потсмевот и критиките се подготвени за другите. Оние што му ја запржиле улавата каша. Работел човекот 30 години како берберин во штипската болница, а потоа таму им зафалиле болничари. Па директорката  помислила дека Ванев е, како што пее Фигаро на Росини, „фактотум“. Лексиконите зборот го толкуваат како „човек што е погоден за сѐ“, но и како „повереник што извршува без приговор нечии налози“. Па го главила како болничар - и тоа во операциона сала! - иако не завршил обука за тоа.
    Арно ама Ванев, кој е „унапреден“ на 62 годишна возраст, излезе во јавност за да каже дека не е ниту едното ниту другото. Оти знае дека нема квалификации за болничар, и второ, за да изнесе приговор на неверојатната одлука, да каже дека противзаконски добил прераспределба, да каже дека има капитален приговор, да каже дека навистина му пречи што го сториле протагонист во ваква епизода од хорор-серијата „Македонско здравство“. Му збоктисало на сиромашкиот хирурзите да го „пудат“ од салата.
    Во неверојатнава ситуација, кога ќе помислам, мора да имаме разбирање и за директорката... Како што вели, од министерството не добиле дозвола да вработат луѓе за работните места што се празни. А многу им фалат лекари, болничари и чистачки, и проблемот мора да го решаваат со прераспределба...
    А не дека и болницата е во некоја привлечна состојба... Ванев вели дека нема чаршафи, пижами, влечки. Кога хирурзите оперираат, во салите капе вода од покривот...
    Режисеру, на оваа комична опера, министру Османи! Немој да ти текнало да ги „оперираш“ овие двајца ликови. Оперирај таму кај што треба - обезбеди веќе еднаш услови, аман!

    П.С. Сакам уште еднаш да го поздравам потегот на Ванев да излезе во јавност и да разоткрие хаос, со дел од познатата уводна арија на Фигаро: Pronto, prontissimo son come il fulmine, sono il factotum della città. Ah, bravo Figaro! Bravo, bravissimo...
    Односно: Јас итам како молња, направете пат за фактотумот на градот. Ах, браво Фигаро!, браво, навистина браво...

       Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 20 ноември 2010 година.

Измислица бе!

    „Ајде да видам кој дава повеќе?“
    Сестрата стоеше на вратата на големата болничка соба со инјекција во раката. Веднаш се зачу шумолење - четворицата (освен тој со двете скршени раце што го донесоа претпладнето и освен некогашниот социјалистички директор, кој сега во осмата деценија на животот хранеше од пензијата цело семејство од девет луѓе) ги брцнаа рацете под перниците и ги извадија паричниците, пресметувајќи колку може да понудат. Во умовите им беше присутна само студената логика. На сите им беше јасна ситуацијата. Ја има само таа, една, инјекција. Но мора да се наддава мудро - не премалку на почетокот и не премногу на крајот...
    Стариот пак, еден од првите директори после ослободувањето, веднаш крена рака - ама со друга намера...
- Сестро, јас молам утре сабајле да ме испишете на моја одговорност - рече тој.
    И веднаш почна да го крои планот. „Вака не се издржува, четвртина пензија ми остана во болницава, ќе нема што да се јаде. И така извадив маркица за слободната за овој месец, ќе прошетам по манастириве скопски, свеќи ќе запалам, ќе однесам зејтин, чорапи, можеби и некоја кошула за дар, белким некој светец ќе ми се смилува да ме исцели“, си мислеше некогашниот комунист.
    А не дека ѝ беше премногу лесно и на сестрата. Откако ги воведоа новите пакети за осигурениците, секој ден ѝ се кршеше срцето по неколкупати кога гледаше како пациенти немајќи доволно пари се простуваа од лекувањето, не ретко и од надежта дека ќе се излекуваат, па си ја планираа смртта за следните месец-два, шестмесечје, година.
    Добро де! Не сакате веќе да ја должам оваа измислица... Ама оваа измислица, во најголем дел, простете, не е моја. Оваа измислица - е туѓа!, што би рекол Никола Јонков Вапцаров.
    Во министерството лежи зајакот. Тоа кое реши да ни скрои нова капа. Па ни прави мени за здравствено осигурување со пакети. Од кои, освен во изгор скапиот, ќе мора значително повеќе пари да издвојуваме за секое „Ај сега кажи А-а-а-а-а“, за секое пломбирање, за секоја инекција, отколку што досега плаќавме. На стандардното осигурување, коешто ќе ни покрива помалку услуги отколку сега, накалемуваат и доброволно - демек, добиваш повеќе, а не плаќаш партиципација. А не дај боже, ако посакаш нешто што е нормална работа на целиот Балкан, а нашиот фонд ќе го смета за луксуз, ќе си плаќаш и приватно осигурување.
    Оти сиот овој џумбуш? Е па затоа што досега црпеа, црпеа, црпеа од Фондот за здравствено осигурување и го - исцрпеа. Сега таму нема речиси ништо. Што се виде и од најновите потези - ќе ги сечат драстично и парите на лекарите.
    Ама, драги мои, тоа не е најинтересното! Најинтересното е што утврдил за 2009 година Државниот завод за ревизија. Расипништво до бескрај - се купувале медицински материјали на ангро, како за десетпати поголема држава. Па им поминал рокот. Се купувале лекови по цени како да сме десет пати побогата држава. А и од евиденцијата за потрошеното, се гледа дека се изарчило како во десетпати побројна држава.

    П.С. ОК, другарки и другари, ако воведувате нови пакети за здравствено осигурување, ајде да ми ги вратите парите уплатени на мое име во изминативе десетина години што не сум ги искористил, па да си уплаќам приватно здравствено, а вас да ве заборавам!

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 13 ноември 2010 година.

Да го избркаме монструмот засекогаш!

    Имав не толку ретка можност вчераутро да гледам млади вандали на дело. Во автобус на ЈСП изнакитен со оние рекламни пластични држачи за патниците. Две момчиња на некои 15-16 години, многу порасонети отколку јас, во еден момент се освестија за држачите, па почнаа да им ја проверуваат издржливоста, силно „на сец“ потегајќи ги надолу.
    Држачите издржаа. Оти некој ги направил такви, доволно цврсти за деструктивни потфати. Што и не ме израдува баш премногу - оти многупати сум имал блиски средби со нив при прикочување, кога после болниот удар по глава упатував не баш добри мисли за оној што решил така несмасно да ги постави и посакував да ги витосаат! Но сакам да се надевам дека после тоа искуство, кога се уверија дека држачите се доволно силни, за разлика од нив самите, младите вандали нема да се обидат друг пат да го повторат обидот да ги уништат.
    Но, сега нема повеќе да зборуваме за нив. Ќе зборуваме за тоа како некои други работи да ги спречиме, да ги витосаме од нашето секојдневие... Работи грозни, работи за нормалниот ум незамисливи, невидено опустошувачки, работи кои набигоруваат вечен чемер во душите не само на жртвите, туку и на оние од нас за кои некои работи се непоимливи.
    Како на пример монструмот на педофилијата кој последниве неколку години редовно предизвикува препотувачки кошмари на јавноста. И кој го тресеше Штип во изминативе месец и половина, а веројатно уште долго ќе го тресе. Елем, девојчиња уште во основно поради не знам кои причини си ги продавале телата на мажи кои, според полицијата која ја води истрагата и апси, демонски ја приграбиле можноста да уживаат во тоа, задоволувајќи ги своите ниски страсти. Незамисливо за мене! Нормален маж, и да му се понуди таква можност, верувам со гнасење, но и со татковски чувства во душата, би одбил таква срамна понуда од некое незрело девојче!
    Но педофилијата, како митската Хидра, има и друга грда глава. Мажи со искривоколчени сфаќања посегнуваат по свои деца, по сосетчиња, по малолетници кои ги гледаат на улица, служејќи се со закани. Уништувајќи им го животот најверојатно засекогаш, вели модерната психологија цитирајќи примери. Таа ни кажува уште нешто застрашувачко - честопати жртвите на педофили во повозрасните години и самите ќе посегнат по дете.
    Сега е време сите да почнеме да градиме силен, нескршлив бедем за педофилијата. Значи, ако имате некогаш такви помисли - Ве молам!!! - обидете се веднаш да ги шкартирате. Ако сте родител научете ги своите деца како да реагираат ако им пристапи некој со демонот на педофилијата во душата, потоа не премногу нападно, но интересирајте се каде се движат. Оти некогаш може да ве подлажнуваат...
    Сите останати: Ако се уверите дека во некого клечи тој демон, испречете му се на патот. Скарајте го, спречете гнасен чин, викнете ги децата кај себе за да ги заштитите!
    Ајде сите да го избркаме монструмот засекогаш!

    П.С. Педофилијата е кошмар и за луѓе за кои сакам да помислам дека се невини. Тие самите така велат, а и со доказите кои сакаа да ни ги предочат, некако ме уверуваат дека болната тема педофилија некој ја злоупотребил за лажно да ги набеди и така да ги победи.

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 30 октомври 2010 година.

Час по физика

    Во основно и во средно училиште, моите професорки по физика важеа за строги, но начинот на кој ги пренесуваа содржините на лекциите и ни ги расветлуваа тајните на физика, сега ми изгледа многу умешен и педагошки правилен. Тие и најсложените термини и закони знаеја да ги објаснат просто, за да ги разберат веднаш нашите млади глави.
    Мислам дека многу бргу ги запаметив поимите маса, брзина, забрзување, инерција... Се разбира, испарило некое знаење, но честопати ми се обновува. Нешто гледајќи документарни емисии или серии, нешто во секојдневието. На пример, кога ќе се качам во автобус на ЈСП. Како пред некој ден. Качувајќи се во 19-ка утрината, првото искуство ми беше авионско. Знаете, како она на самиот старт на полетување кога пилотот одеднаш ги отпушта кочниците, па инерцијата те треснува од наслонот на седиштето ако не си залепен за него со грбот. Со таа разлика што во 19-ката не бев седнат... Па масата на моето тело фатена од инерција во дел од секунда се најде 2-3 метри наназад, со едното колено на земја. Но пилотското забрзување на возачот стар четириесетина години, не му беше доволно. Веднаш потоа го продолжи “предавањето” за инерцијата и забрзувањето, кога на речиси празната улица се залета да престигнува автомобил, а потоа мораше нагло да прикочи. Сега моето тело, кое сепак беше фиксирано преку едната рака на држачот, мрдна само околу половина метар нанапред. При што благодарение на рефлексите и брзиот маневар на вратот, избегнав директен судир (односно, претворање на кинетичката енергија во потенцијална, со потенцијална последица блага контузија на мозокот) со вертикалниот држач.
    Елем, многумина возачи во ЈСП од чие управување би се исплашил и лудиот возач на Формула 1 Себастијан Фетел, наскоро ќе мора да возат и даблдекери... Кои не знам зошто премиерот и компанија решија да ги донесат на скопските улици. Но, кога конечно ќе пристигнат, секако ќе ја збогатат практичната настава по физика. На пример, ќе ни помогнат да го совладаме градивото за тежиштето. Научени на сегашните автобуси, кога возачите ќе влетаат во кривина како магаре во градина со зелка, патниците ќе сфатат дека даблдекерите (во кои, иронично, ќе може само да се седи) имаат повисоко тежиште - факт што ќе им го илустрира наведнувањето на една страна со одвојување на двете тркала од другата страна од асфалтот.
Ама не е сѐ толку негативно. Во даблдекерите ќе учиме и цврстина на материјалите. Производителите кои во Кина ги посети министерот Јанакиески не уверуваат дека автобусите ќе бидат цврсти. Кога на пример некој таков залетан даблдекер ќе удри во автомобил, немало опасност горниот дел да се одвои и да лизне напред. А и ако се превртел на страна, немало да се преполови...
    Ама, ајде доста со физика. Да преминеме, мислам, сега на психологија! На пример, дали скопјани, научени во полн автобус да се движат од предна врата максимум до средна, во двокатните автобуси ќе се решат да се качат горе? Посебно ако треба да се возат максимум четири-пет постојки...
По нови релации, се разбира. Линиите ќе мора да се сменат, научивме сите, оти двокатните Кинези ќе може да се движат само по половина од сегашните...

    П.С. Може требаше да нарачаат кочии со коњи наместо даблдекери како оние од педесетите години - за да се ускладат со кич-центарот на Скопје во изградба.

    Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 23 октомври 2010 година.

Болен Дончо

Попаднала лоша медицина
Попаднала по града...
Прибор имат колку две парчиња
Иљач имат колку три залака.


И сакат по две фурни леб
И им сакат крава јалоица
И им сакат по бочка ракија
И им сакат по две бочки вино
За лечење, пусто мачење,
А за в Скопје и два ата...
Сите се редум изредија
Ред му падна и на Болен Дончота
Кој девет години лежит болно на постела
Веќе му се коски раскостиле
Веќе му се меса раскапале.


Негоа сестра Ангелина изваи триста лакти платно
Триста лакти платно бамбакерно
Та изврза рани од лоша медицина
Та го пушти Дончо по автобуса
Автобуса за пуста Скопија.
Во појас му тури триста златници
за да даде на лекари
за рани деветгодишни да залечи...

    Жалосно е на почетокот на третиот милениум, кога човештвото оствари напредок за кој нашите предци од пред два-три века не ни можеле да сонат, да доживуваме ситуации како онаа на мои роднини од еден помал град, кои пред неколку месеци однеле член на семејството со многу силна треска на лекување во болница во поголем град. Таму лекувањето почнува со „студен туш“. "А бре, немаме лекови, еве купете ги од аптека овие, ќе полежи тука некој ден, ќе му ги даваме...", бил одговорот што го добиле.
    Ситуации како оваа се случуваа во изминативе години премногу пати. Не помал беше и бројот на летални исходи на луѓе од помалите градови и од селата, чии црни приказни ни се и премногу добро познати...
    Состојбата во здравството во последниве години е навистина поразителна. Ајде што за десетина години мал милион пати се донесуваа парцијални мерки, се сменија 3-4 стратегии, ќе разбереме. Ама барем нешто да се сменеше во реалноста, нешто да се подоправеше.
Да се разбереме сега: не сметам дека секаде надвор од Скопје има само чкарт лекари! И затоа во песната за болен Дончо горе протагонист е „лоша медицина“, а не „батал еким“. Напротив, одлични професионалци и прекрасни хуманисти имаме прст и плева дури и во малите селски амбуланти, а да не зборуваме за болниците. Но тие за жал се приморани да работат во услови и полоши од оние во кои работеле средновековните лекари. Без доволно лекарства, без потребен инструментариум немаат шанси да лекуваат толку добро за да ги уверат пациентите дека не ќе има потреба да вадат пари од џеб за да одат во Скопје.
    Затоа министре Османи, првин треба да ги опремите - од болниците од селските амбуланти - со СЕ неопходно (и тоа да го правите најмалку две години) пред да помислите да ограничувате право некому да се лекува онаму каде што мисли дека има најдобри услови!

    П.С. Уште доцни мегаломанскиот пакет опрема ветуван во два наврати како спас и револуција во здравството.

Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 16 октомври 2010 годинa.

Компјутер за вистински хаос

    Една од омилените шеги на компјутерџиите гласи вака: Да се греши е човечки, но за да предизвикаш вистински хаос е потребен компјутер. Иронијата со Македонија е тоа што кога се направи мамутски проект за воведување компјутери во училиштата, оваа шега стана горчлива реалност за многу наставници и директори, но не помалку и за учениците и родителите.
    Во време кога многу училишта во села, а неретко и во градови, нудат такви можности за вршење мала и голема нужда што учениците повеќе сакаат да „стискаат" до дома отколку макар минута да минат во училишните тоалети, одлуката да се купуваат компјутери за секое дете е невидено с...! Да не зборуваме пак во каква состојба се грото училници. Некаде толку многу капе од плафоните,  што никој не може да им замери на директорите што не сакаат да се инсталираат компјутерите. Оти од фаталните капки не само што може да настрадаат компјутерите (по еден за шест монитори!), туку лесно може да отиде и дотрајаната електрична инсталација. А и старите клупи тешко ќе го издржат дополнителниот товар од мониторите уште некоја година.
    Ама бидна. Власта се залета и се накупува компјутери. За 50 милиони евра. Само заборавија дека компјутерите сами по себе не значат ништо ако нема софтвер. Е сега, тука чувстувам потреба да застанам нешто да објаснам. Како приврзаник на слободниот софтвер (софтвер за кој нема заштитени авторски права, па секој со неопходните познавања може да интервенира во програмите, да си позајми дел од кодот за некоја своја програма, што на долг рок создава невидени можности за создавање многу разновидни квалитетни и стабилни апликации, кои честопати се и бесплатни), отпрвин се израдував кога чув дека на училишните компјутери ќе се инсталира оперативниот систем Едубунту. Тоа е верзија на Убунту, кој барем засега е најзастапената и една од најстабилните дистрибуции (варијанти) од семејството на Линукс. Но, како што минуваше времето сѐ повеќе ме удираше по глава горчливата реалност: дека сме далеку од тоа да се преведат или создадат навреме оптимален број содржини и училишно прилагодени програми за Линукс на јазиците кои се говорат во земјава, што е и главниот момент на користењето компјутери во училниците. Што го констатираше во средината на изминатава недела и фондацијата Метаморфозис која спровела истражување за користењето компјутери во училиштата, кое покажа неверојатно поразителни резултати. Нема доволно електронски содржини, компјутерите малку се користат, а и кога се користат главно тоа е за играње, безделничко сурфање или пак за крадење материјали од интернет, кои потоа учениците си ги потпишуваат како свои проекти или домашни задачи.
    Или кусо по скопски кажано: Утка невидена!
    Односно, еден во низата експерименти во двата најниски степени на образованието. Кое изгледа ќе доживува и нови авантури. Како онаа од почетокот на неделава, кога министерот за образование најави проект, кој и според мене и според поранешни министри и експерти е вон умот - учениците во шесто и седмо одделение да си се запишат направо во средно за да учат степен за некоја ниска квалификација. А основното до деветто одделение да си го туркаат паралелно...
    Ви треба ли сега некој друг да Ви сервира заклучок колкава е издржаноста и логиката на тие проекти? Не верувам - досега сами си го донесовте.
    Претчувствувате, секако, што кадри ќе излезат од така скроено образование.
   
    Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 9 октомври 2010 година.

Чудни нови страници

    Апсурдноста и штетноста на некои решенија на власта во клучни сегменти на општеството е одамна забележана. Но тоа никако не значи дека сме ги преболеле или дека треба да ги преболиме. Оти некои чекори што се направија во изминативе години не може а да не се оквалификуваат како злочин против народот. Просто невиден злочин. Грабеж, бавно пиење на крвта, давење во плиток леген, уназадување, враќање во 15. век, бесно газење на насушните потреби и достоинството на народот.
    Најочигледниот случај за тоа е секако мастодонтскиот ступиден проект „Скопје 2014“. Злочин кој одекнува до Гренланд и до Нов Зеланд. Нешто што власта сака да го претстави како естетски зафат во Скопје, кој треба да го крене духот на земјава и да надомести нешто што фалело. Фали, ама во нивните глави! На народот и урбанистите кои, како - така, досега го воделе развојот на визурата на главниот град навистина не им фалела таква какафонија на стилови и грамадни споменици. Оти да било така, ќе ги направеле и досега.
    Но, во античката трагедија „Скопје 2014“ е многу поболно нешто друго. Да се трошат толку пари на нешто што не се јаде, ниту се пие, во време на невидена криза и рекордна сиромаштија од речиси 32 отсто од населението е голем злочин! Злостор. Геноцид.
    Уште повеќе, тоа е диктаторски потег, којшто, барем во некое минато време, би го споредувал со остварувањето на болните фараонски амбиции за градење на пирамидите, кои требало да им бидат и последно почивалиште и споменик на владеењето. Но после многуте изгледани документарци за пирамидите, и по многуте прочитани научни археолошки трудови, сега гледам дека ни фараоните не граделе толку безочно и по секоја цена како актуелната власт.
    Напротив, за градењето ангажирале население на доброволна основа, кое сепак во еден дел го плаќале. Но секако се грижеле да го нахранат. Проектите ги правеле многу похумано. Иако биле апсолутни владетели, и во очите на своите поданици - богови кои по смртта ќе заминат меѓу ѕвездите - фараоните долго ги планирале своите потфати и ги реализирале на долг рок. Некогаш и по триесет и кусур години... Не верувам дека таквите временски отсечки се должеле само на немањето технолошка основа за побрзо градење, туку мислам дека дури и тие тоталитаристи се грижеле колку можат нивните поданици да издржат такви проекти. И финансиски и здравствено.
    За разлика од нашите денешни фараони. Кои сакаат да испишуваат чудни нови страници во историјата. Кога некаде во земјава уште се живее „во историјата“. Кога насушните потреби на населението не се задоволени. Кога во некои села мора да патуваат по десетина километри за да отидат на лекар. Кога училишта по селата уште работат со полски нужници. Ѓеризи. Од каде се шират зарази. Кога училниците прокапуваат и не може да се загреат како што треба. Кога се претесни за децата. Кога нема доволно учебници. Кога некои луѓе умираат поради недостиг на лекови кои може да чинат колку еден полн автомобилски резервоар гориво. Кога...
    Да се набројува секако би можело да утре сабајле. Што и не е преголем потфат, ако има кој да слуша - и да послуша. Но меѓу грото од владеачите сегашни таков интерес нема. Тие слушаат само митови за своите величини.

    Oбјавено во „Сега“ („Шпиц“) на 2 октомври 2010 година.

Колку те боли, Македонијо?

    Земјо моја со грст напатени луѓе растурени по градови, гратчиња, села, овчарски колиби! Питомино полураззеленета, низ векови многупати со крв напоена, од многуте рани што на луѓето што земјата ти ја газеле, орале и копале, и на душман пред нож или нишан му се нашле, до кога земјо крв ќе мора уште да голташ?
    Често ваква елегија ќе ми ги налегне мислите вечерно време... Ама не поради мракот и неговото меланхолично дејство што неизоставно го има врз луѓето. Поради друго така ми е... Тогаш се главните вести по телевизиите.
    И нема вечер речиси од екранот да не ме мавне загуба, болка, солзи и ридание. Од луѓе кои во нашите ординации и болници за себе или за ближен чаре побарале а сега се попарени. Без најмилиот, без здравје, без светлина во очите, со чемер во градите, без пари останале...
    Црнина излезена од бели мантили го завила семејството на упокоениот Жикица Ѓорѓиовски од кумановско Режановце. Си отиде човекот само на 42 години, после три месеци мачење, носење од лекар на лекар, од клиника на клиника, од дијагноза на дијагноза.
    Му ја утнале маката уште на почетокот, па го шетале, го враќале нашите бели мантили, со различни зборови на латински на неговите книшки и картони напишани. Семејството вели дека сѐ почнало банално. Го заболело на десната страна од стомакот. Некои лекари им рекле веднаш дека е слепо црево. Ама една лекарка ја забиберила целата работа, со заплет кој како да излегол од сценарискиот тефтер на исчуканите Монтипајтоновци. Тој ѝ рекол дека го боли десната страна, на што таа му одговорила "Ти не знаеш каде те боли"!, објаснуваат неговите блиски. Кои ги боли. Многу. И се многу измрцварени. Оти куп бели мантили го лекувале Жикица од чир на желудник, од камен во жолчка, го снимале, му правеле и биопсии. Завалијата добил и мозочен удар. Во еден момент и возилото на Брзата помош со кое го превезувале се расипало, па цел час го поправале додека Жикица веројатно во мислите се простувал од надежта дека пак бел ден ќе дочека...
    По тримесеци шуткања ваму-таму додека бил во агонија го легнале на операциска маса. По што не се разбудил. Хирургот им соопштил на неговите најблиски дека одамна прснатото слепо црево предизвикало гангрена, а се создал и некој тромб. Еј, луѓе, во земјава уште се умира од слепо црево! Оти и здравството ни е слепо.
    Елем, грешки лекарски секаде се случуваат. Ама толку многу по глава на жител може и да ѝ ја изедат главата на Македонија.
    Младиот ни министер младешки ноншалантно реагираше на прашањата од новинарите што ќе се случи со здравството кога еден куп стручњаци бегаат во приватните установи, кога постојано фалат некакви лекови. Како во Битола на пример. Каде Онкологија изминатава седмица пак остана без лекови. Доцнат и апаратите кои беа најавувани како најголемата инвестиција во здравството во изминатите две децении. А и на Стоматологија зовре. Што поради плати, што поради нови мантили со црвени книшки во горното џепче.
    Затоа доктор Бујар Османи повеќе не смее да си дозволи ноншалантност. Затоа, министре, избркајте ги нестручните! Ќе ви помогнат пациентите да разберете кои се тие... Може нема да ви биде лесно, ама друг излез нема на повидок.

    П.С. Траурните состојби бараат радикални мерки. Македонија ја боли...

    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 25 септември 2010 година.

Власт или сласт?

    Му заигра на Митрета нешто во коравото машко срце, врвот на носот му се здрви и в час остина, а потоа градите, како некој силно со рака да му плисна нешто внатре, му се наполнија со плач... Речиси бебешки плач. Се сврте полека од телевизорот и погледна накај прозорецот. Додека телото уште му се тресеше и грчеше од плачење, полека стана и, тетеравејќи се, дојде до прозорецот, ја тргна валканата завеса и погледна кон небото. Липаше.
    Ех, Господи, го признаа. Не е веќе копиле, туку признаена рожба на партијата на (с)(в)ласт. Еве, тукушто чу. На вестите.
    А чекаше речиси две години. Откако го отпуштија од фирмата каде што работеше како возач и дистрибутер. Потоа, иако ги искина двата рала чевли од шпартање по градот во потрага по нова работа, и му кажуваа или дека немаат потреба од нови работници дека е престар за да го ангажираат, нешто се скрши во него...
    Нејсе, во апатијата сигналот стигна до него. Ја чу цифрата од Статистика дека официјално е признат. Дел од новата група сиромашни - таман 2,4 отсто. Која ја дотокми рекордната сума од 31,1 отсто сиромашни. Која владеачката партија не ја спомена во својата предизборна програма. За која и тој агитираше и организираше групи за митинзи.
    Елем, Државниот ни завод за статистика конечно излезе со цифри. Кои мора да ги каже ако сака да си го запази угледот како релевантна институција. Дури и во очите на обичниот човек, којшто јасно гледа дека статистичката плата одамна не е плата негова и на сите коишто ги познава, туку многу поголема. А реална? Нека кажат научниците.
    Државните статистичари конечно ни го кажаа тоа што го насетувавме, а голем дел од нас, и го знаевме. Во невидена беда живееме. Во 2009 година процентот на сиромашни изнесувал рекордни 31,1 отсто од населението. Рекордни, та невидени! Досега таква бројка не е забележана. Претходната година оваа мрачна статистика изнесувала 28,7 отсто. Така што растот за 12 месеци од 2,4 проценти е работа од која штукнува умот! Битно “остварување", да бидеме реални...
    Во фонот на ова признание, она што мачи многумина, не само мене, е: Што ни ветуваа и што ни исполнија?
    Да, да, беа штедри за “некрополата" Скопје 2014, иако не ни ветуваа јасно дека ќе ни прават таков музеј среде Скопје во време на криза, додека другите градови и селата насекаде по оваа питома Македонија ни умираат во очај, малигани, “полутки" (се мисли на дрогата како што им ја продаваат на зависниците од дроги – заб. авт) и болести. И што? Во тоа време дознаваме дека пазариле уште украински сликари (како кај нас да не се школувале и да не живеат такви креативни творци), да ни сликаат мурали од по 10-20 квадрати во музејот на ВМРО. Не на ДМПНЕ. ВМРО е посебна категорија, која ДМПНЕ почнувајќи од времето на мојот пубертет (како и потоа Демократска, Народна, Вистинска, и што уште не) и еден куп други партивчиња ја узурпираа.
    Нејсе, доживеавме и тоа. Имаме третина од населението сиромашни, а градиме куп прескапи споменици, Пежо-лавови, шмизли и тракатанци покрај грстови просјаци и стечајци... на истите улици!
    И сега доживуваме нова димензија. Нам, на новинарите, ни велат дека не разбираме, дека не си го работиме занаетот, оти не сме ги читале потезите на власта. Онака како што тие ги пишуваат. Оти друго сме кажувале, не тоа што нивните очи и чекмеџиња го гледаат. Тоа ме тера да се прашам како власта гледа на новинарите - како на хроничари или како на бележници.
    И всушност, што пак нејзе и се случува? Власт или сласт?


    П.С. Чуму инаку толкави предизборни битки ако политичарите во власта не наоѓаат чаре за себе?


    Објавено во „Сега“ („Шпиц“) на 18 септември 2010 година.