Pomerium in Concert 2015/10/31

Е, овој човек е ѕвезда! Мајстор на електричната гитара!

Браво момче! Браво момче! Браво момче!

Хе-хе-хе Слоновите конечно од Жиганци тргнаа кон Пишица!

   Ние коишто работиме во онлајн-медиуми знаеме како е кога ќе направиш ваква грешка - во брзање да „залепиш“ несоодветна фотографија на вест.
   Затоа намерата не ми е да бидам малициозен и да се подбивам со колегата или колешката од МИА на кого/која му/и се „лизнало“, ама навистина ми беше симпатична фотката со слон на камион како илустрација за веста дека е почнато асфалтирање на патот меѓу селата Жиганци и Пишица.

Сами во бројно друштво

   Додека во еден миг во четвртокот вечерта си ги разлачував мислите околу погибијата на Мухамед Али Јашари, остро ме прекина рафал, најверојатно од пиштол насочен кон небото. Некаде близу средното „Арсениј Јовков" беше пукачот. Ги истури куршумите, 8-10 на број и стивна населбата. Потоа на улиците бучеа само автомобилите и автобусите... Се случува такво „свадбарско“ расположение во мојата населба честопати. За среќа, ретко станувало збор за некаква престрелка или пукање во некого. Значи, најчесто некој решава да се провесели, пукајќи во воздух...
   Притоа не помислува што тие татнежи од неговото оружје, кое најчесто пукачите го поседуваат на диво, предизвикуваат во околината. Преплашување на мали деца, а рака на срце, и кај возрасните, со струење големи количества адреналин во нивните жили. Некој можеби се буди од сон, некој што е надвор во тој момент можеби се фрла на земја, не знаејќи дали ако остане на нозе нема да го закачи некој куршум...
   Таквото однесување на пукачите е еден одличен, иако брутален, пример за тоа каква е свеста на населението во Македонија за тоа што значи да живееш во заедница. Ја нема! Со своите постапки, горе-долу, барем по неколкупати на ден покажуваме дека не ни е грижа за другите. Остануваме, според сопствената свест, сами во бројно друштво. А таа состојба на мизерија ни станува прилично болна само кога ќе се најдеме на другата, на примачката страна, на себичните, напати злобните постапки на другите...
   Социолошки погледнато, тоа е еден жив ужас. За кој не може да се најде никакво оправдување - ама баш никакво. Алиенацијата е феномен на денешницата кој силно заграбува во секоја пора, феномен, на кој за жал, одамна сме се навикнале и сме го прифатиле.
   Затоа, чинам, силно одекна во сечија глава херојскиот гест на младиот кондовец Мухамед Али Јашари. Чиј живот трагично згасна во обид да го одбрани својот соученик од тепачите во дворот на средното „Здравко Цветковски“. Притрчал на помош не помислувајќи дали тепаниот е „негов“ или е „каур“. Таква мисла не му севнала во главата, оти како што кажуваат тие што го познавале, Мухамед Али имал срце како планина и неговата свест не била загадена со поделби. Пред себе гледал само човек во неволја.
   Не дека немало и други хумани луѓе, за чии потфати посведочуваа понекогаш медиумите. Но траурниот момент на прекинување на неговиот живот беше тој „прекинувач“ во умовите на луѓето кои се во мојот круг, со кои многу дискутираме за херојскиот подвиг на Јашари. Притоа, убеден сум дека на ова храбро хумано момче од селото Кондово, кое во изминативе години стана прочуено по работи од другата страна, по негативности, најдобар споменик ќе му кренеме ако се смениме сите, без разлика на вера и нација, ако станеме подобри и похумани, посочуствителни. Ако се научиме да ги имаме и другите во мислите, ако се научиме да им притекнуваме напомош водени само од хуманоста.
   А кога тоа ќе го правите, не заборавајте да се потсетите на храбриот млад кондовец и да му го посветите вашиот хуман гест нему, на споменот за него. Така ќе овозможите да живее постојано, барем во сеќавањата, момчето кое се жртвуваше за друг.
   Тоа ќе биде вечниот споменик за Мухамед Али Јашари!


Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 16 април 2011 година.

Раѓањето на кампањата

Да не сте чуле сега некаква црква да се завршува? Или пак да е закажано осветување темели на некој нов храм? Прашувам оти немам такви информации. А веројатно и во ВМРО-ДПМНЕ и во владата не чуле такво нешто. Да беше така, веројатно ќе се истрчаше портокаловата врхушка во таква црква по таков повод да бара благослови од Небото за својата предизборна кампања. Вака мислам дека се најдоа во небрано. Па закажаа свечено отворање на новата Гинекологија во Клинички. Веројатно си помислиле „Кога нема ’актуелна’ црква, ќе си бараме благослов во најблиското можно нешто. Ново родилиште, место каде што почнуваат животи. Кои ги дава Бог, па и Тој е сигурно таму нагласено присутен - многу повеќе отколку во друга клиника. Таму ќе бараме благослов“.
Арно ама, дали центарот за информирање на портокаловата партија, дали некој нејзин одбор, секретаријат, или пак Министерството за здравство, малку повеќе затаил... Не разбрал на време дека зградата, која се гради веќе десет години, не е подготвена да се отвори ни како магацин, а камоли како клиника со елементарни услови. Па се закажало сечење црвена лента од плускавичавите раце на премиерот, кој во последно време се изжули со лопатите, како и од неговиот потчинет задолжен за ресорот здравство, Бујар Османи. И тоа наголемо се трубеше и се најавуваше по медиумите со силна емоција кон власта. Сакам да кажам, тие медиуми што гледаат на власта благонаклонето, како што бабата и дедото гледааат на своите внучиња и се подготвени сѐ да им простат - дури и она што не би им го простиле ни родителите.
Ама двајцата не се појавија. Свеченото отворање пропадна за да се спречи да избие уште поголем скандал. Зградата неспремна, нема технички прием. Премиерот и министерот биле навреме предупредени да не отидат. А гледајќи колку ревносно се трча на секаков настан погоден за фалење на своите и партиските постигања, мислам дека разочарувачката вест ги затекнала во позиција на низок старт. Е, сега, тоа неприсуство секако ги разочара дотераните гости со бонбониери во рацете. Кои, за разлика од протагонистите, не биле информирани дека доаѓаат пред карабина. Па чекаа и се думаа во вторникот... Разочарани сигурно биле и болничарите, медицинските сестри и лекарите кои во ноќна акција, налик на онаа партизанската за брз изградба на импровизиран мост крај разнесениот мост на Неретва, влечкале по некој кревет, чаршаф, стетоскоп или хаварисан инкубатор, за малце да заличат празните соби.
Нејсе, портокаловите срамот така го намалија барем малку во последен момент. Но, колку и да сакаат, нема да може да го избришат од колективното сеќавање. Оти бруката што пукна се пренесе до Фиџи, Алјаска и Антарктикот. Та дури и до работ на пустината во Боцвана. Не треба човек да е многу паметен за двете недели трубење дека наскоро ќе се отвори уште една победа на власта да ги сфати како инфантилен обид да се крева партискиот рејтинг пред изборите. Како обид да се донесе на свет изборната кампања за нова победа. Ама колку многу се способни, издутнаа само сматок...
Катастрофа. Што е настан од поголема магнитуда, кој сепак влегува во истата категорија со очајот, бедата, сиромаштијата, умирањето од банални болести, крадењето, за кои опозицијата вели дека се одлики на оваа влада...

Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 9 април 2011 година.

Педа земја не остана

По силниот градежен бум во центарот на Скопје, дел од „остварувањата” на актуелната власт, за кои најголеми „заслуги” има ВМРО-ДПМНЕ (што ми роди потсетување за влијанието на масонеријата во формирањето на тајната ослободителна организација, и нејзиното синхроно “присуство” во партијата со светло име денеска, после повеќе од век од тој датум), во центарот на Скопје не остана педа земја нешто да се направи. Сѐ е брате испозафатено, до последната стапка... До толку што решија и во Вардар да навлезат, па не еден, туку два моста да направат. А и статуи не заборавија да му посадат. И нова прескапа градска плажа тука пред нив. За скопјани да се сончаат и да се восхитуваат на генијалноста на Владата, која цела историја им изгради на едвај два квадратни километри.
Бум! Некои велат градежен бум. Ама мене ми е бум во главата - од куп пари испотрошени досега за нечуениот досега хир на власта. Ама, како што им се испослучи сега, по притисокот од СДСМ и со свршениот чин да се оди предвремено во избори на новиот парламент, поради форсираното градење и власта ја заболе главата. Сѐ испозафати во центарот на Скопје предвреме, и не им останаа парцели за нови предизборни проекти.
Можам да замислам како се препотувале во врвот на партијата, кроејќи планови какви нови Остварувања да направат... Нејсе, некому му текнало дека има решение - ја извадиле од нафталин 12-13 години старата идеја, па решија да прават подземна сообраќајница. Не остана место на земја, па одиме под земја! Не е важно каде, важно е да се гради за да се покаже дека се остварува.
И така... се договорија градоначалникот на Скопје Коце Трајановски и контролорот на буџетот Зоран Ставрески, дека Скопје ќе го личи една подземна улица. Ќе плаќаат за тоа и градот, ќе плаќа и Владата. И двете сега ги контролира ДПМНЕ. За да создадат ново Потемкиново село, кое е прескапо и целосно излишно. Оти проблемот со густиот сообраќај во Скопје се решава на други поелегантни начини. Со воведување еднонасочен сообраќај на постоечките сообраќајници. И со целосно средување на ЈСП, кое, дознаваме, повторно бележи загуби. Вака, со отворање на уште две градилишта (влезот и излезот од тунелот), уште повеќе ќе се зголеми сообраќајниот хаос барем во текот на една година.
Кога сме кај „Скопје 2014”, власта е решена да го истурка по секоја цена. Дури и ако изгуби на изборите. Оти се плаши дека ако падне од врвот, тој што ќе дојде на нејзиното место веднаш ќе го стопира грандиозниот барок. Уф, можам да замислам колку се насекирале? Ама му текнало некому решение...
„Еј, имаме резервирани пари во ММФ! Ќе земеме 220 милиончиња, ќе платиме однапред сѐ на градежните фирми, па после да ги видам тие што ќе дојдат како ќе ни го уништат златно Скопје 2014”... Веројатно вака зазвучило соломонското решение.
И тука завршил брејнстормингот. Оти таа една идеја им дала и решение за другото што им е нужно неопходно. „Ете пари и за купување гласови, дали преку вреќи брашно, дали преку сини банкноти... а најмногу за нови работни места - уште партиски војници во државната администрација. Ќе мора така - ситуацијата е кризна, може и да ги изгубиме изборите, мора да се билда гласачко тело сега”.

П.С. Во меѓувреме, ја чекаме тужбата на скулпторката Стефановска против СДСМ и препотувањето на судиите...

Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 2 април 2011 година.

Не сакаат спорт...

    Половина од младите што сега се во средношколските клупи немаат никаква надеж дека за нив ќе има барем пристоен живот во државава и не се гледаат себеси во Македонија по десет години. Поразителната бројка ја покажува истражувањето што го спровел „Младински образовен форум“ меѓу 3.607 средношколци во 50 средни училишта во 13 градови во земјава.
    Бидејќи репрезентативниот примерок е трипати поголем од оние коишто ги земаат речиси сите агенции за истражување на јавното мислење, не сум склон да верувам дека е потфрлено при анкетата и доаѓањето до резултатите. Но и како таква, таа бројка е помала од процентот на разочарани кај севкупното население во земјава. Што веќе никого не го чуди. Оти каква каша ни забркаа во изминативе две и жилет децении тие што ги биравме да се погрижат за нашите потреби и интереси и да ја постават државата на вистинскиот колосек, чудно е што сега разочарувањето не е стоотстотно.
    Новото истражување покажува оти средношколците се уверени дека состојбата во земјава нема да се смени ни после десет години. Ги мачи помислата на недостигот на работни места, криминалот, корупцијата, насилството. Дури 72 отсто од нив сметаат дека тие самите не може да повлијаат на властите. Свесни се дека откако ќе матурираат или дипломираат ќе мора да чекаат 7 години (машките) за да дојдат до работа. Женските пак, според државниот просек, мора да чекаат дополнителни две години. А притоа и едните и другите се свесни дека добиваат малку од потребното образование. Застарените наставни програми, немањето доволно интерактивност во наставата, како и инсистирањето на „бубање“ за собирање што повеќе теоретско знаење ги прават „инвалиди“. За тоа и самите се болно свесни - и оние одличните велат дека имаат купишта информации во главите, но се недоволно обучени да ги применат.
    Тоа што имаат само свои проблеми, додека истовремено ги споделуваат проблемите на сите, не е најмрачното. Туку фактот што сметаат дека не можат да променат ништо и затоа не размислуваат за начини да ги бодат властите нешто да им сменат. Ги зафатила апатија, покажа анкетата.
    Тоа е голема шлаканица и за претходните, но пред сѐ за оваа влада. Која вели дека презема еден куп чекори за поправање на состојбите. И не успева. Иако презема обемна акција да воведат нови учебници, гледаме дека тие се полни со небулози и грешки што и самите средношколци ги забележуваат. И се обемни, дури и преобемни - што го знам од лично согледување, оти разгледував неколку од нив па видов дека внатре се надробени и работи што би им предизвикале главоболка дури и на студенти. Иако министерството спроведуваше обуки за наставниците, средношколците не виделе ефект, покажува анкетата. Иако купи купишта компјутери за наставата, тие уште малку се користат во таа намена. Иако сакаше да се покаже Дедо Мраз овозможувајќи бесплатен автобуски и комби превоз за голем дел од нив, факт е дека честопати не го добиваа - главно оти министерствата не ги измируваат трошоците кон превозниците.
    Ама владата изненадува со „решенија“. Гради спортски сали, фудбалски и тениски игралишта дури и во села каде што едвај останале дваесетина деца. Веројатно мисли дека ќе ги занимава така, за да заборават на секојдневието. Ама тие не забораваат. Не им е до спорт - до нормален живот им е (покажа анкетата, нели?)!

    Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 26 март 2011 година.

Кериме, ближат 20 март и 23 јуни

    Излегувам од дома утрото на 20 март 1996 година за да одам на предавања на факултет. За белја, на пат до автобуската нема трафика, па правам скршнување за да си го купам новиот весник. „Дневник” ве молам, ѝ велам на продавачката подавајќи ѝ 20 денари. Го земам весникот в рака и се шокирам. На насловната страница доминира брутална фотографија на изгорени трупови од големиот пожар во дискотека во Манила. Се стресувам, но потоа помислувам „Па можеби и не е погрешно да се прикаже како изгледа ужас - и онака некои таму морале да го гледаат со свои очи”. Го листам весникот на автобуската и ми се допаѓа тоа што го гледам... Решавам дека ќе го купувам редовно - ако татко ми ми дава пари, се разбира!
    На 10 јуни после две работи, со кои сега нема да ве заморувам, станувам дел од редакцијата на тој весник, првиот приватен дневен весник кој и денеска го има. Прва беше „Република“, ама кратко траеше...
    Мојата епизода со „Дневник“ заврши на крајот на 2003 година, ама љубовта кон тој весник, мислата и грижата за моите драги колеги таму, не завршила и нема да заврши.
    Одиме понатаму... 23 јуни 1999 година. Некаде околу пладне. Јас во летна тераса во кафуле во центарот на Прилеп. Излезен со дозвола, облечен во маскирно, пијам кафе со пет-шестмина британски војници, на кои полуофицијално сум им преведувач и дел од логистиката... На масата пред мене првиот број на „Утрински Весник“. Го листам јас, ѕиркаат и тие...„This is quite good“, велат. „Да, прилично е добар“, се согласувам. Следните денови, оти сум на посебна задача од командата на гарнизонот, барем по 1-2 часа сум „надвор од жица” и секако си купувам „Дневник“, весникот каде што ме чека моето работно место откако ќе отслужам војска, и „Утрински”, се разбира. Читам јас, после читаат моите војнички другари...
    Вие што ќе го прочитате ова, немојте премногу да ми забележувате што можеби ве заморувам со вакви работи... Сиреч, дека ви продавам патетики... Оти сега не можам да мислам на друго, во градиве ми се потквасува рев, во срцето буи гнев... Сакал Керим да го затвори „Утрински“, сакал да брка вработени од „Дневник“ и „Вест“. Иако сум во крајно незавидна положба поради актуелностите во случајот „Пајажина”, не можам да си го дозволам луксузот да се затворам во соба и да се самосожалувам. Тоа никако! Оти на бесенички сиџим во државава сакаат да стават поголеми работи од мојата маленкост!
    Ах, има ли потреба да зборувам за политичките притисоци на власта да ги обои сите медиуми портокалово? Мислам не, гледате и самите, читате, дека „како што дознаваме неофициално“ Керим, главата на МПМ, издавачот на трите весника наводно рекол дека оти државава ни е мала и сиромашна, ќе мора првиот независен весник да се врзе со власта. А „Утрински“ да оди во историјата оти фирмата имала загуби...
    Ја мајката!!! Па зар тие загуби се од платите (кои не се баш нешто за фалење) на моите колеги во „Дневник“, во „Утрински“, во „Вест”? Не бре Кериме, не е од нив! Никој не може да ме убеди во тоа... Па колкави се платите на најголемиот дел од нив, а колкава е твојата? Колкави се платите на тие бројни менаџери што си ги собрал под Швалерскиот рид? (Зајчев Рид, заб.авт). Колку си дал за твои и нивни рашетувања ваму-таму? За силни ручеци, за скапи мебели!
    Кажувај и реагирај правилно веднаш, оти во вторник и јас ќе ти дојдам со шише за да си ги поддржам колегите!!! Бирај - или оставка во коверт или шишиња! Наближија 20 март и 23 јуни. А ти си многу, МНОГУ помал од нив.

    Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 12 март 2011 година.

Одиме на Марс!

    Абе избори! Пак...

    Ама, што зборувам јас! Та се навикнавме веќе на кратките циклуси. По последните редовни парламентарни во 2006 година, дебело платените пратеници ги избираме на две-две и пол години. Уште се натегаат партииве за кога да излеземе пак пред пластичните кутии, ама, изгледа, нема да чекаме многу. И власт и опозиција рекоа „Ајде овој-оној... да идеме на избори!“.

    На овие избори веројатно и јас пак ќе излезам да гласам. Како и на сите парламентарни, локални избори, референдуми во изминативе 20 и нешто ситно години на плурализам на Македонијава. Може некогаш сум згрешил на заокружувањата или чкртањата и допишувањата и сум се каел потоа, ама по толку гласање, веќе се навлеков

на ритуалот...

    Станувам значи рано сабајле (како и секој ден, делничен или празничен), ќе се подготвам (обврзно и ќе се избричам, оти јас не се бричам баш секој ден) и ќе тргнам

кон „мојата” училница. Сакам да избегнам гужви, па влегувам на гласачкото место некаде околу 7.30, и по барање на список, ултравиолетова рампа, мастило, следи одење до картонскиот пулт на кој ќе треба да ги ставам во кругови или зборови моите ставови... Многупати сум го правел тоа.

    И во сите тие, дали 5 дали 25 минути, пред очите ќе ми се вртат репризи на сето тоа што сум го видел во изминатите недели на кампањата. Куп телевизиски преноси на партиски митинзи, ридови плакати и билборди, купчиња информации по медиумите и неколку посети на врата од партиските активисти со пенкалца, запалки и брошури со партиските програми. А и на интернет не си мирен - по Фејсбуци, Твитери, блогови повторно истите ветувања и убедувања, дебати и пцуења. Некогаш се плашам и да отворам фрижидер, оти си мислам дека и на шишето со јогурт ќе видам некоја фотографија на партиски лидер и слоган.

    Заедничкиот именител на сите тие работи се ветувања. Купишта ветувања. За подобар живот, за економија која ќе процвета, за подобар стандард, за исправување на неправилности, за подобри закони. Фабриките ќе работат турбо, нивите ќе пукаат од род, ќе имаме огромен извоз, сите ќе бидат лекувани по шведски стандарди, учениците ќе учат во нови училници, сите ќе може да менуваме мебел дома на три години, автомобили на четири, ќе одиме сите и на летен и на зимски одмор во странство. Секој член на семејство ќе биде вработен, а во земјоделските семејства и по две овци или телиња. Тие што не чуваат стока, туку обработуваат земја, ќе мора да си набават куче, ако веќе го немаат, за и тоа да биде вработено!

    Чекам уште само некој да се истопори на говорница и да каже дека ќе нѐ носат и на Марс... Само тоа не сум го чул, признавам, во сите тие кампањи што прегрмеле врз мојата глава. Сите тие силни ветувања што растат по квантитет со секои нови избори, ми кажуваат дека политичарите очигледно мислат дека сме паднати од Марс Па, редно е да нѐ однесат таму. Еве им златна шанса!

    П.С. Овие избори, сепак, ќе ми бидат малку поразлични. Од дома до училиштето каде што гласам ме дели една пофреквентна улица на која минуваат и автобуси на

ЈСП. Па, се плашам дека на некој од новите автобуси, нагрдени со она „Донатор: Влада на Република Македонија” (како владата да е фирма, па ги купил од заработки, а не

од буџетот - мои и твои пари), пред гласањето ќе ме пресретне уште еднаш фотографијата на Вождот...

    Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 26 февруари 2011 година.

Здравство на збор

    После, како што за еден куп македонски медиуми сведочеа директно вклучените страдалници во македонското здравство, катаклизма во овој круцијален сектор на државата, Министерството за здравство повлече потег што, така, на прва погледнат, не  можеш да не го испофалиш. Набавка на нова опрема за установите и болниците. Низ целата држава. Тоа е прилично неопходна постапка, земајќи предвид дека во изминативе две децении на самостојност набавките беа повеќе инцидентни и вистинска реткост.
    Слушајќи првпат за планот да се потрошат седумдесетина милиони евра за медицинска опрема, се израдував. Оти иако сум немал потреба од нив, ме фаќаше тивок ужас од помислата на апаратите за магнетна резонанца, за компјутерска томографија, итн. Опашките што им беа закачени се провлекуваа со месеци... Одиш на снимање оти лекарот ти го препишал поради дијагноза, за да може итно да почне да те лекува, а ваму ќе ти речат дека ќе те снимаат после 6, 8, 11 месеци!? Во такви услови, навистина, и одлуката за набавка на само еден нов апарат за магнетна резонанца е фантастична вест, а камоли планот за огромен пакет опрема за секаде.
    Како што почна да се испорачува опремата, изгледаше дека сѐ е в ред... Сите насмеани, министерот нешто зборува, некои „министерки“ се фрцкаат пред камери, некои лекари се тепаат кој поблиску да биде до министерот...
    Севкупната вистина почна да излегува сега на површина... Опрема е купена (во многу случаи по цени повисоки од реалните, во нетранспарентна тендерска постапка, обвини СДСМ), но тоа како е делена е всушност најголемиот циркус...
    Два апарати за анестезија добила Клиниката за пластична хирургија, којашто има мала потреба од нив, оти главно работи со локални анестезии, додека Клиниката за неврохирургија, на која ѝ се постојано неопходни вакви апарати, ѝ дале само еден... Многу интересно е тоа што по еден нов лапараскопски апарат добиле и Клиниката за гинекологија и гинеколошката болница во Чаир. Во првата се вршат и по 700 интервенции, во втората 200. Простата математика покажува дека ако се работело фер, првата требало да добие барем три... Тоа раѓа сомневање дека поделбата се прави и по етнички клуч. Во првата директор е Македонец, во втората Албанец (не сакајќи сега да фрлам ниту трошка сомнеж за стручноста). Етничка миризба се засилува и од фактот дека Клиниката за неврологија не добила нов томограф (стариот одамна дотрајал), а таков апарат најверојатно ќе се испрати во Гостивар.
    Нема сомнеж дека опрема треба да се доставува секаде. Ама со потребите како критериум, не со некои други белези.
    И да биде маката поголема, после обвинувањата од фелата дека новите вработувања во здравството се претежно според партиската припадност, слушнавме изминатата недела дека и лекувањето подлежи на тој принцип. Лекари (коишто, нормално, сакаат да останат анонимни) се пожалија дека биле викани од некои директори во скопскиот Клинички центар за да им се каже дека на некои пациенти кои се со партиски книшки од владеачките партии мора да им се овозможи најдобро можно лекување. Другите пак ќе бидат оставени на редовните процедури.
    Следователно на сѐ што кажавме досега, предлагам да се смени името на здравството. Оти е тешко болно. И слабофункционално. А сите ние го плаќаме.

    Објавено во „Сега” („Шпиц”) на 19 февруари 2011 година.